Ansie's Website




 

Dolfijnen (Delphinidae) zijn een familie van in zee levende walvisachtigen. Ze worden ook wel dolfijnachtigen, echte dolfijnen of zeedolfijnen genoemd. Ze leven in alle wereldzeeŽn.

Er bestaan 34 soorten dolfijnen verdeeld over 16 geslachten. De kleinste dolfijn is Heavisides dolfijn, met een lengte van 1,2 meter en een gewicht van 40 kilogram. De grootste dolfijn is de zwart-witte orka, die 7 meter lang kan worden, en wel 4,5 ton kan wegen. Dolfijnen leven vooral in de ondiepere gebieden van de zee. Ze eten vooral vis en inktvis. Tussen de diverse soorten zitten behoorlijke verschillen: orka's pakken bijvoorbeeld veel grotere prooien (onder andere zeeroofdieren) dan de gewone dolfijn, die hoofdzakelijk van vis leeft.

 

Intelligentie

Net als andere walvissen staan dolfijnen bekend als zeer intelligente en sociale dieren. Ze hebben relatief grote hersenen, waarvoor overigens ook andere verklaringen bestaan dan hoge intelligentie (zoals het ontbreken van REM-slaap). In 2001 slaagde een dolfijn voor de zgn. spiegeltest, waarbij een dier voor een spiegel wordt geplaatst om te bepalen of het zijn spiegelbeeld herkent als zichzelf. In hetzelfde jaar toonden onderzoekers aan dat dolfijnen het aanwijzen van een voorwerp door een mens begrijpen. Bij tuimelaars is het gebruik van sponzen als gereedschap (waarschijnlijk ter bescherming van de neus) bekend. In 2005 beargumenteerden onderzoekers dat dit gebruik weliswaar binnen ťťn genetisch verwante groep plaatsvindt, maar dat het niet alleen genetisch bepaald kan zijn, waarmee een vorm van cultuur zou zijn aangetoond. In 2006 bleek uit onderzoek van de St. Andrews University in Schotland dat tuimelaars elkaar roepen met een karakteristiek fluitgeluidje, dat per dier verschillend is. De onderzoekers vergelijken dit met het gebruik van namen door mensen.

 

Huid

In 2004 maakten Japanse onderzoekers bekend dat ze hadden ontdekt dat dolfijnen voortdurend roos hebben. Hun huid schilfert af, waarbij het zich elke twee uur ververst. Het is gebleken dat de loslatende huidschilfers de waterwrijving verminderen doordat de waterstroom rond het lichaam kalmeert. Hierdoor gaat er minder energie verloren aan het overwinnen van de waterweerstand en hoeft het dier minder energie te gebruiken voor het zwemmen. De huid is zacht en ze hebben een flinke onderhuidse vetreserve. Daardoor is het oppervlak een beetje veerkrachtig. Als ze snel zwemmen ontstaan er kleine golfjes in de huid, alsof die geribbeld is. Deze golfjes gaan turbulentie tegen.

 

Zintuigen

Dolfijnen kunnen niet ruiken. Proeven kunnen dolfijnen wel. Ook kunnen dolfijnen goed horen en zien. Zij hebben ook een sonar, dat wordt ook wel echolocatie genoemd. Een sonar werkt zo: Dolfijnen maken geluiden via het blaasgat op hun hoofd. Die geluiden komen tegen een vis of een ander voorwerp aan. Dan kaatsen die geluiden terug en worden via de onderkaak van de dolfijn opgevangen. Via de onderkaak gaat het geluid naar het middenoor. Zo weet de dolfijn hoe hij kan zwemmen en waar de vis is.

 

Soorten

De bekendste soorten zijn de orka, de tuimelaar en de gewone dolfijn. Enkele andere walvisachtigen die "dolfijn" worden genoemd, zoals de Orinocodolfijn behoren niet tot de familie. Een selectie van de soorten:

 

Gewone dolfijn

De gewone dolfijn (Delphinus delphis) is waarschijnlijk de meest bekende soort dolfijn, op de tuimelaar na. Al in het oude Griekenland werd deze dolfijn afgebeeld op munten en fresco's.

 

Kenmerken

De gewone dolfijn kan een snelheid van ruim 50 kilometer per uur halen. Doordat deze dolfijn zo'n uitmuntende zwemmer is, heeft de gewone dolfijn haast geen vijanden: deze dolfijn kan zelfs de gevreesde orka's te snel af zijn. De soort komt in vrijwel alle gematigde en warme zeeŽn ter wereld voor. De gewone dolfijn is te herkennen aan zijn slanke lichaam en smalle snavel, kleuren variŽren van een donkerbruine tot zwarte rug en een witte buik. Vaak zijn er ook nog grijze of geelbruine strepen aan de zijkanten te herkennen. De Delphinus delphis is zo'n 1,5 tot 2,6 meter lang en weegt rond de 75 kilogram.

 

De gewone dolfijnen danken hun populariteit wellicht aan het feit dat ze gewoon zijn met boten mee te zwemmen en aan hun speelse karakter. Hun neiging naar gezelschap komt ook goed tot uiting in de grote groepen waarin dit dier zich vaak manifesteerd. Groepen bestaan vaak uit tussen de tien tot vijfhonderd gewone dolfijnen.

 

Het speelse karakter van dit dier en de vriendelijke houding naar mensen toe wekt wellicht de indruk dat deze dolfijn ook goed in gevangenschap te bestuderen zou zijn. Dit is echter niet het geval, de gewone dolfijn past zich veel slechter aan de zulke omstandigheden aan dan vele andere dolfijnsoorten

 

Voedsel

Deze dolfijn eet vooral inktvissen en middelgrote vissen. De dieren eten: haring, makreel, sprot, wijting, inktvis... Dolfijnen eten gemiddeld 8 kilo vis per dier per dag. De tanden (zo'n 100 stuks) dienen enkel om glibberige vissen te kunnen vangen, de vis wordt namelijk geheel doorgeslikt. Achter in de keel zit een kringspier, daar gaat alleen de vis binnen en het zoute water buiten. Dus pekelharing lust onze vriend niet (haha). Ze kunnen zich nooit verslikken !!!!!! Want de luchtpijp en de slokdarm zijn gescheiden.

 

Voortplanting

Het dier paart onder water of aan de oppervlakte. Na ongeveer 9 maanden wordt ťťn jong geboren. De geboorte vindt meestal plaats vanaf het midden van de winter tot de zomer.

 

Verspreiding

De soort komt voor over de hele wereld in bijna alle warme en gematigde zeeŽn. Ook in Nederlandse en Belgische wateren wordt de gewone dolfijn af en toe waargenomen.

 

 

Griend

 

Kenmerken

Een pasgeboren griend is bijna 2 meter lang en weegt ongeveer 75 kg, net zo groot als een volwassen man. Een volwassen griendmannetje is 4 tot 8 meter lang en weegt tussen de 2 en 4 ton. Volwassen vrouwtjes zijn kleiner en zijn tussen de 3 en 6 meter lang. klik hier om het geluid van de grienden te horen

 

Voedsel

Een griend eet vis en inktvis.

 

Voortplanting en gedrag

Grienden spoelen vaak in grote groepen aan, omdat er bij de grienden een sterke groepsband bestaat. Als 1 dier strandt, gaat de rest er achteraan. Ze leven in groepen van 50 tot 100 dieren, soms ook samen met dwergvinvissen.

 

Andere grienden

Er bestaan ook nog andere soorten zoals de: Indische griend en de Dwerggriend

 

Bedreigingen

Ze zijn in allerlei verdragen beschermd, maar toch worden ze bedreigd door de jacht. De orka of zwaardwalvis is de grootste predator onder de dolfijnen.

 

Orka

Klik hier voor het geluid dat een orka voortbrengt.

Orka's leven in groepsverband, genaamd een "troep". Een troep kan uit 2 tot 90 orka's bestaan, waarin het oudste vrouwtje de leiding heeft. In een kleine troep zijn de orka's meestal een familie met ťťn volwassen mannetje, twee of drie vrouwtjes en een aantal jonkies. Grote troepen hebben drie of vier volwassen mannetjes, met ieder een paar vrouwtjes en hun jongen. Deze groepen komen soms samen, en kunnen zo een troep van veertig dieren vormen. Ze komen voor in zowel de warme als de koude wereldzeeŽn, waarbij ze voornamelijk nabij de kust te vinden zijn.

 

Beschrijving

Orka's zijn gemakkelijk te herkennen: ze zijn zwart bovenaan, wit onderaan en hebben een witte vlek net boven het oog. Iedere orka heeft zijn eigen unieke patroon, dat net iets afwijkt van andere orka's, waardoor voor een geoefend oog herkenning en identificatie mogelijk wordt. Ze zijn vrij gedrongen van bouw en hebben een bijzonder opvallende rugvin (vandaar de naam zwaardwalvis), die tot 2 meter hoog kan zijn. Mannetjes kunnen tot 9,5 meter lang worden en tot 6 ton wegen. De vrouwtjes zijn iets kleiner: tot 8,5 meter en kunnen ongeveer 5 ton wegen. Bij de geboorte zijn kalveren gemiddeld 2,4 meter lang en wegen 180 kilogram. De grotere mannetjes zijn in de groep herkenbaar aan hun hoge, spitse rugvin.

 

Vrouwtjesorka's worden gemiddeld 50 jaar oud, maar kunnen ouder dan 80 worden. Mannetjes hebben een geringe levensverwachting van ongeveer 30 jaar; er zijn ook gevallen van mannetjesorka's van boven de 50 jaar bekend.

 

Gedrag

Orka's slapen niet, ze moeten immers naar het oppervlak komen om adem te halen. Ze rusten uit door de twee hersenhelften om de beurt uit te laten rusten. Ze moeten ook opletten voor bedreigingen.

 

Voedsel

Het dieet van de orka is bijzonder gevarieerd. Het omvat vis, zeevogels (zoals aalscholvers, pinguÔns en meeuwen), inktvissen als pijlinktvis, en zoogdieren, zoals de Weddellzeehond en de zeeleeuw tot zelfs andere walvissoorten. Waarschijnlijk laat hij walrussen met rust. Tot op heden is nog nooit een mens aangevallen door een wilde orka. Orka's jagen in groep in volle zee en gaan daarbij intelligent en inventief tewerk. Nabij de kusten komen ze tot aan de waterlijn om zeehonden te verschalken. Zo is gekend dat ze ook grote ijsschotsen kapot stoten om daarop gevluchte zeeleeuwen te grijpen.

Met geen enkele andere bedreiging dan de mens, bevindt deze predator zich aan de top van de voedselketen.

 

In gevangenschap

Omdat orka's spectaculaire dieren zijn die zich relatief gemakkelijk laten trainen, zijn orka's vrij populair geworden in dolfinaria en themaparken (voornamelijk in Noord-Amerika). Ook het Dolfinarium van Harderwijk heeft jaren een orka gehad, Gudrun. Daarbij geven ze blijk van grote intelligentie. Orka's blijven echter wilde dieren en na een aantal incidenten met dodelijke afloop (in 1991 en 1999), werd de kritiek op het gevangen houden van deze dieren steeds groter. In gevangenschap lijden orka's vaak (60 ŗ 90 %) aan een afwijking aan de rugvin, die verzwakt en schuin opgekruld ligt.

 

Films

De orka verscheen ook op het witte doek. De bekendste films, zijn de Free Willy-films waarmee de problematiek wereldwijd grote aandacht kreeg. Pogingen werden ondernomen om Keiko, de orka die in de eerste speelfilm de titelrol speelde, terug in de vrije natuur te brengen. Dit lukte slechts gedeeltelijk, want Keiko bleef het gezelschap van de mens opzoeken.

 

Tuimelaar

De tuimelaar (Tursiops truncatus) is een veel voorkomende dolfijnensoort. Hij scoort ongetwijfeld hoog in discussies over intelligente dieren. Dit o.a. op basis van zijn prestaties in dolfinaria, de inzet bij verschillende marines ťn de resultaten, gevonden bij wetenschappelijk onderzoek. De televisiedolfijn Flipper was ook een tuimelaar.
Van het geslacht Tursiops is er ook T. aduncus, de Indische Tuimelaar.

 

Kenmerken

Tuimelaars zijn groepsdieren. Voor onderlinge communicatie hebben ze een heel scala aan geluiden ontwikkeld. Of men van een taal mag spreken is onduidelijk. Met behulp van hun onderwaterradar, de sonar kunnen ze zich ook in troebel water uitstekend oriŽnteren of hun prooi, voornamelijk vis, opsporen.

De tuimelaar heeft een bijzondere manier van slapen: hij slaapt met ťťn hersenhelft tegelijk. Zo kan de ene hersenhelft rusten, terwijl de andere bij bewustzijn blijft. Zo zorgt hij dat hij niet verdrinkt in zijn slaap, hij moet immers aan de oppervlakte blijven om lucht te kunnen halen. Deze manier van slapen is ook een bescherming tegen vijanden onder water. Dolfijnen worden onder water geboren, de staart komt het eerst (stuitligging). De Tuimelaar staat op de Nederlandse Rode Lijst voor zoogdieren in de categorie verdwenen uit Nederland. Maar gelukkig zijn er recent weer waarnemingen van deze soort in het Nederlandse gedeelte van de Noordzee. De witflankdolfijn is een minder bekende soort uit de familie dolfijnachtigen.

 

Witflankdolfijn

 

Kenmerken

Ze kunnen maximaal 5 minuten duiken, maar gebruikelijk is dat ze om de 20 seconden adem halen. Ze zwemmen ook wel eens in groepen met andere dolfijnen. Ze worden vaak verward met de witsnuitdolfijn.

 

Voedsel

Het zijn sociale dieren die in groepen jagen op vissen die in scholen zwemmen zoals bijvoorbeeld de haring. De groepsgrootte varieert van een tiental tot enkele duizenden exemplaren.

 

Verspreiding

Ze komen in het Noordelijk halfrond voor in wateren met temperaturen tussen de 6 en 20 graden Celsius. Voornamelijk in water met een diepte van 60 tot enkele honderden meters.

 

Overig

Ze hebben wel last van de mens, maar de soort als zodanig wordt niet bedreigd. Hun aantallen worden geschat op enkele honderdduizenden.

 

 

Witsnuitdolfijn

De witsnuitdolfijn (Lagenorhynchus albirostris) is een soort dolfijn.

 

Kenmerken

Volwassen mannetjes kunnen 300 kg wegen en meer dan 3 meter lang worden. Ze kunnen maximaal 5 minuten duiken, maar gebruikelijk is dat ze om de 20 seconden adem halen. Het zijn krachtige snelle dieren. Soms zwemmen ze in groepen met andere walvissen zoals orka's. Ze zwemmen ook wel eens in groepen met andere dolfijnen, zoals de witflankdolfijn of de tuimelaar. Ze worden vaak verward met de witflankdolfijn.

 

Voedsel

Het zijn sociale dieren die in groepen jagen op vissen die in scholen zwemmen zoals bijvoorbeeld de haring of de makreel. De groepgroote varieert van een tiental, tot enkele duizenden dieren.

 

Verspreiding

Ze komen in het Noordelijk halfrond voor in wateren met temperaturen tussen de 6 en 20 graden Celsius. Voornamelijk in water met een diepte van 60 tot enkele honderden meters.

 

Overig

Ze hebben wel last van de mens, maar de soort als zodanig wordt niet bedreigd. Hun aantallen worden geschat op enkele honderdduizenden.

 

 

Sotalia

De sotalia (Sotalia guanensis) is een typische brakwaterdolfijn. Het is een kleine, lichtgekleurde dolfijn met een opvallende spitse snuit (overigens een kenmerk van alle zoetwaterdolfijnen), die langs de noordoostkust van tropisch Zuid-Amerika voorkomt.

De sotalia is ťťn van de dolfijnachtige tandwalvissen, en is verwant aan de tuimelaar. Om zijn prooi te grijpen, die uit vis en soms ook inktvis bestaat, zijn de kaken voorzien van scherpe, dolkachtige tanden. Sotalia's worden vrij zelden aangetroffen in dolfinaria . De vergelijking met de veel forsere tuimelaar geeft iets weer van de variatie in vorm en grootte binnen de groep van de dolfijnen.

 

Zandloperdolfijn

De Zandloperdolfijn is een kleine dolfijnensoort uit de zeeŽn rond Antarctica.

 

Grootte: lichaamslengte ongeveer twee meter en gewicht ongeveer 110 kg.

 

Uiterlijk: een overwegend zwarte dolfijn met witte borst en buik en een variabel gevormde witte streep, soms verdeeld in twee langwerpige vlekken, die aan een zandloper doen denken, over de flanken, van kop tot staart.


Verspreidingsgebied: rondom de zuidpool in de koele en ijskoude wateren van de zuidelijke oceanen.
Dit is een zeldzame soort, die zeer zelden wordt gezien; mogelijk een goed te onderscheiden zuidelijke variant van de donkergestreepte dolfijn. Er is niets bekend over zijn leefwijze.

 

 

Fotoalbum

  

 

 


 

 


 

      



 

Jim Warren, Artist
Luvdalot Graphics & Design
©Luvdalot Graphics & Design, 2003-2005