Japan

 

Het keizerrijk Japan

Japan is een keizerrijk. De eerste (mythische) keizer Jimmu of Jinmu (die Japan stichtte in 660 v. Chr) was een directe afstammeling van de zonnegodin Amaterasu (zie ook stichting van Japan) en aangezien de volgende keizers door erfopvolging werden bepaald, stammen alle keizers direct af van de zonnegodin. Deze goddelijke status van de keizer werd door de Amerikanen direct na de Tweede Wereldoorlog afgeschaft. De rol van de keizer is nogal afwisselend geweest. In de vroegste geschiedenis speelde de keizer een belangrijke rol maar bezetten de leden van de clans, waarvan de keizer lid was, de sleutelposities en was het het hoofd van die clans die de echte macht in handen had, maar dit is zeer afwisselend geweest. Tijdens de meeste shôgun perioden, zoals bijv. tijdens de Edo periode (1600 - 1867), hadden de shôguns via het militaire apparaat (bakufu) de echte macht en speelde de keizer een zeer ondergeschikte rol. Hoewel dus officieel een monarchie, was het een dictatoriaal systeem met de macht bij de shôgun en niet bij de monarch, die overigens nog wel steeds officieel de shôgun moest benoemen.

 

De grote ommekeer begon eind 1867 (natuurlijk begonnen de eerste perikelen al veel eerder) en dit had de Meiji restauratie in 1868 tot gevolg, die de  macht van de keizer herstelde en het shogunaat liet verdwijnen. Mutsuhito (keizer van 1867-1912 en vanaf 1868 als keizer Meiji) was in februari 1867 al keizer geworden doordat zijn vader, de vorige keizer, was overleden maar het Meiji tijdperk wordt geacht te zijn begonnen in 1868.
Japan was nu in principe een democratie en een eerste kabinet met Ito Hirobumi als eerste Japanse premier, trad aan in december 1885. Na keizer Meiji volgde keizer Taishô (1912 - 1926). Keizer Shôwa (Hirohito) volgde Taishô op en werd de langst regerende keizer van Japan (1926 - 1989). Deze periode wordt de Shôwa periode genoemd. De huidige periode (met keizer Akihito vanaf 7 januari 1989) wordt Heisei genoemd.


Overigens hanteerde Japan de periode van de keizer als jaartelling. Shôwa 1 komt bijv. overeen met 1926. Heisei 2 bijv. is 1990. Tegenwoordig wordt meestal de westerse jaartelling aangehouden maar bijv. op treinkaartjes ziet men nog de oude jaartelling.
Toen de keizerlijke macht weer hersteld was werd de keizer ook weer gezien als de spil van het land, hierbij gesteund door de militairen en de grondwet van 1899. Zijn goddelijke status was nog steeds onaangetast. Dit werd anders in 1945 toen de Amerikanen Japan bezetten en door hen een nieuwe grondwet werd opgesteld, die op 3 mei 1947 van kracht werd. Hierbij verloor de keizer zijn goddelijke status. Hij is wel het symbool van de staat maar de soevereine macht berust bij het volk, d.w.z. bij het parlement of de Nationale Diet ('kokkai'). De keizer heeft dus geen invloed op de regering maar verricht slechts een aantal beperkte handelingen, zoals het benoemen van de minister-president en de president van het hooggerechtshof. Dat lijkt misschien belangrijk maar de minister-president is dan al aangewezen door de Diet en de president van het hooggerechtshof is door het kabinet aangewezen. Vanaf de Meiji periode tot aan 1947 is de macht van de keizer en dus het functioneren van de monarchie anders dan bijv. in Nederland, dat al een oudere democratie had. Na 1947 is de macht van de keizer vergelijkbaar met die van bijv. de Nederlandse koningin, uiteraard met detailverschillen.

 

 

De keizerlijke familie

De huidige keizerlijke familie (december 2003).
Vooraan v.l.n.r. kroonprinses Masako, prinses Aiko, keizer Akihito, keizerin Michiko en kroonprins Naruhito. Daarachter: prinses Sayako, prinses Mako, prins Akishino, prinses Kako en prinses Akishino.

(met dank aan de Japanse ambassade in Den Haag)

De keizerlijke familie stamt uit een zeer oud geslacht dat, volgens de  mythologie, teruggaat tot de godin Amaterasu. De eerste (mythische) keizer was Jimmu, die, alweer volgens de myhtologie, Japan in 660 v. C. stichtte. De keizerlijke troon wordt ook wel de chrysantentroon genoemd, omdat de familie ooit deze bloem als embleem heeft gekozen. De chrysant (kiku) wordt in Japan als een zeer nobele bloem gezien. De keizer wordt wel aangeduid als tennô, hetgeen hemelse keizer betekent. De huidige keizer, de 125ste, van Japan is keizer Akihito. Hij is geboren op 23 december 1933, als zoon van keizer Hirohito en keizerin Nagako en hij kreeg de naam prins Tsugo (Tsugo no miya). Op 10 november 1951 werd hij officieel kroonprins Akihito. Hij is getrouwd met keizerin Michiko (Shôda Michiko, 20 oktober 1934) op 10 april 1959. Op 7 januari 1989 stierf zijn vader keizer Hirohito (einde Shôwa periode) en hij volgde hem op als keizer van Japan (begin Heisei periode). De officiële installatie als keizer van Japan was op 12 november 1990.

 

De chrysant als embleem van de keizerlijke familie.

Keizer Akihito en keizerin Michiko hebben drie kinderen, twee zonen en een dochter.


1. Kroonprins Naruhito is de oudste zoon, geboren op 23 februari 1960, als prins Hiro. Kreeg later de naam Naruhito (Hiro no miya Naruhito no shinnô). Hij trouwde op 9 juni 1993 met Masako Owada (9 december 1963), kroonprinses Masako. Zij hebben één kind, een dochtertje, prinses Aiko (Toshi no miya Aiko Naishinnô), geboren op 1 december 2001.
 

2. Prins Akishino, geboren op 30 november 1965 als prins Fumihito. Bij zijn trouwen op 29 juni 1966 met Kawashiwa Kiko (11 september 1966), kreeg hij de titel prins Akishino (Akishino no miya Fumihito Shinnô) en zijn vrouw werd prinses Akishino, maar zij wordt ook wel prinses Kiko genoemd.
Zij hebben twee dochters, prinses Mako (geboren 23 oktober 1991, Akishino no miya Mako Naishinnô) en prinses Kako (geboren op 29 december 1995, Akishino no miya Kako Naishinnô). Sinds 6 september 2006 hebben zij ook een zoon, prins Hisahito.
 

3. Prinses Nori, geboren op 18 april 1969. Op 27 april 1969 kreeg zij van keizer Hirohito de naam Sayako en hij gaf haar het recht de naam prinses Nori te dragen (Nori no miya Sayako Naishinnô). Zij wordt ook wel prinses Sayako genoemd. Zij heeft zich op 15 maart 2005 verloofd met Kuroda Yoshiki, een ambtenaar van de gemeente Tokyo. Door haar huwelijk met een gewone burger op 15 november 2005 heeft zij haar titels verloren en is geen lid meer van de keizerlijke familie.
De bovengenoemde titels Shinnô en Naishinnô betekenen keizerlijke prins resp. keizerlijke prinses.

 

Probleem van de troonopvolging
De keizer met zijn lange afstammelingenlijn blijft natuurlijk een belangrijk symbool voor Japan. Men was echter bang voor een probleem bij de troonopvolging, omdat zowel de oudste zoon van keizer Akihito, kroonprins Naruhito als zijn jongere broer, prins Akishino, tot voor kort geen zonen hadden en de huidige Japanse grondwet bepaalt nu eenmaal dat alleen mannen de troon mogen bestijgen. Kroonprins Naruhito heeft alleen een dochtertje, prinses Aiko en prins Akishino heeft twee dochters (maar sinds 6 september 2006 ook een zoon). Het van oorsprong gewone burgermeisje Masaka Owada (nu kroonprinses Masako) heeft het erg moeilijk gehad met het strakke keurslijf van het Japanse hof. Kroonprins Naruhito maakte hier tijdens een persconferentie zelfs een opmerking over, iets dat zeer ongebruikelijk is in Japan. Daarnaast kwam er een grote druk op prinses Masako te liggen om te zorgen voor een mannelijke troonopvolger. Dit alles bij elkaar maakte dat zij depressief raakte, iets dat overigens ook is gebeurd met de huidige keizerin.


Men bestudeerde de mogelijkheid van adoptie van een verwant binnen de keizerlijke familie (een oud gebruik in Japan) of een grondwetswijziging, zodat ook vrouwen de keizerlijke troon kunnen bestijgen. Hierdoor zou bijv. prinses Aiko t.z.t. keizerin kunnen worden. Eigenlijk wordt zij dan keizer want in Japan worden alleen de echtgenotes van een keizer keizerin genoemd. In juli 2005 heeft een speciale commissie aanbevolen om ook vrouwelijke troonopvolgers toe te staan en in november 2005 kwam een regeringscommissie ook tot deze aanbeveling, die in het algemeen positief is ontvangen. Volgens schattingen steunt 80% van de bevolking een dergelijke wetswijziging. Maar natuurlijk zijn er ook weer conservatieve krachten die hier fel op tegen zijn, omdat dit een verzwakking van de keizerlijke status zou betekenen en vooral een breuk met de traditie.


Vroeger was een mannelijke opvolger nooit een probleem omdat de keizer er meestal een aantal concubines op nahield. Keizer Meiji (1852-1912) bijvoorbeeld, had met zijn vrouw ook geen zonen, maar hij had bij 5 concubines 15 kinderen, waarvan 5 jongens. Weliswaar overleden er 4, maar er bleef er toch nog 1 over, die de volgende keizer werd (Yoshihito of Taishô). Keizer Hirohito, de vader van de huidige keizer, was echter degene die met deze traditie brak, hij wilde niets weten van concubines. Een andere mogelijkheid was vroeger om gebruik te maken van een aantal keizerlijke families, die allemaal bloedverwanten waren van de keizer. Zij konden een mannelijke troonopvolger leveren, indien dit nodig was. Na de Tweede Wereloorlog verloren deze families echter de keizerlijke status. De leden van die families werden weer gewone burgers en daarmee verloren zij het 'recht' om te kunnen zorgen voor een troonopvolger.


Een behandeling in het parlement van een noodzakelijke grondwetswijziging zou in de loop van 2006 plaatsvinden, maar dit werd voorlopig in de ijskast gezet omdat begin februari 2006 bekend werd dat prinses Kiko, de vrouw van prins Akishino, weer in verwachting was, hoewel dit officieel niet als reden werd opgegeven om de plannen in de ijskast te zetten. Men hoopte uiteraard op een zoon, zodat de troonopvolging via de mannelijke lijn weer veilig gesteld zou zijn. Prins Akishino en prinses Kiko hebben inderdaad een zoon gekregen, prins Hisahito. Hij is de derde in lijn, want pas na prins Naruhito en prins Akishino komt hij in aanmerking voor de bestijging van de Chrysantentroon, maar dit zal gezien zijn leeftijd zeker gaan gebeuren (bijzondere omstandigheden daargelaten).

Het probleem van de troonopvolging is natuurlijk nu maar tijdelijk opgelost. Het zal zich t.z.t. ongetwijfeld wel weer aandienen.

 

 

Bezoek Japans kroonprinselijk paar aan Nederland in 2006
Op 17 augustus 2006 begonnen de Japanse kroonprins Naruhito, zijn vrouw prinses Masako en hun dochtertje Aiko een veertiendaags vakantiebezoek aan Nederland. Zij logeerden als gasten van koningin Beatrix op het oude paleis Het Loo bij Apeldoorn. Het bezoek wordt gezien als een mogelijkheid voor prinses Masako om even te ontsnappen uit het Japanse keizerlijke keurslijf en aan de druk die er op haar rust. Tijdens de eerste fotosessie met koningin Beatrix, het Japanse paar, hun dochtertje Aiko, het Nederlandse kroonprinselijk paar en hun beide dochters, waren veel Nederlandse maar vooral ook veel Japanse verslaggevers en persfotografen aanwezig. De Japanse verslaggevers waren blij verrast dat zij het Japanse paar ook eens op deze wijze konden zien. De ongedwongen sfeer van de fotosessie was dan ook in schril contrast met de manier waarop in Japan dit soort contacten met de pers worden gehouden.  De Nederlandse pers was verrast door de terughoudende wijze waarop de Japanse verslaggevers vragen beantwoordden van hun Nederlandse collega's over de Japanse troonopvolging, maar de openheid en ongedwongenheid waarmee dit soort zaken in Nederland worden besproken, zijn nou eenmaal niet gebruikelijk in Japan.

De problemen rond prinses Masako zijn natuurlijk niet uniek. Het blijkt sowieso erg moeilijk te zijn voor een  gewoon burger(meisje) om in het keurslijf van welk hof dan ook te leven, zoals voorbeelden uit Nederland (prins Claus) en Engeland (Diana) laten zien. Dit geldt dan zeer zeker voor het Japanse hof met de zeer strakke, archaïsche protocollen en regels. Tijdens dit bezoek merkten de commentatoren op de Nederlandse tv dan ook terecht op dat met name het Japanse hof zich uiterst conservatief en rigide opstelt. Hierbij dient men wel te bedenken dat dit eigenlijk niet alleen voor het hof geldt, maar ook voor de hele Japanse samenleving. Zoals op andere pagina's al is vermeld, functioneert de hele Japanse samenleving volgens regels en normen. Het eiland Japan werd in de Edoperiode eeuwenlang van de buitenwereld afgesloten. Daarnaast is het Japanse hof eeuwenlang weer van de Japanse samenleving afgesloten en mede daardoor kon het hof de eeuwenoude regels en protocollen zolang handhaven. Dit kon ook makkelijk omdat de rigiditeit nog een onderdeel was en is van de Japanse samenleving, mede een erfenis uit het Tokugawa tijdperk. E.e.a. werd ook duidelijk vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen de conservatieven in het leger en aan het hof voor een groot deel het beleid bepaalden.
Men verbaast zich er wel eens over, dat een moderne en ontwikkelde natie nog zo conservatief kan zijn, maar deze moderne ontwikkelingen zijn vooral terug te vinden in industrie en technieken en niet of nauwelijks in de maatschappelijke omgangsvormen. We zien dit overigens vaker bij min of meer afgesloten gemeenschappen, hetgeen Japan als eiland altijd is geweest. Denk bijv. aan sommige van onze eigen (kleine) Nederlandse eilandjes, maar ook een groot eiland als Engeland is in bepaalde opzichten conservatief te noemen. Hoewel geen eiland, maar wel zeer ontwikkeld en modern, is ook een land als de Verenigde Staten uiterst conservatief, dus modern en conservatief kunnen kennelijk prima samengaan.

 

Vlag en Volkslied
Japan heeft de bekende vlag, een rode cirkel in een wit vlak. Deze vlag wordt 'Hinomaru' (zonneschijf) genoemd en heeft natuurlijk alles te maken met de betekenis van de naam 'Japan': 'het land van de rijzende zon'. De vlag is in ieder geval al sinds de 17e eeuw als nationaal symbool in gebruik maar mogelijk was dit ook al eerder.
Eind 19e eeuw is er ook een andere vlag door de Japanse marine in gebruik genomen, een zon met met 16 rode stralen. Deze vlag is tot het einde van de Tweede Wereldoorlog in gebruik geweest bij de marine en werd daarna verboden. Na 1954 is hij weer in gebruik genomen door de Japanse zelf-verdedigingsmacht, een plaatsvervangend leger, omdat een 'echt' leger verboden was.

Hoewel het volkslied pas in 1880 door Hayashi Hiromori, een musicus aan het keizerlijk hof, op muziek is gezet, is de tekst al ruim duizend jaar oud. De tekst is een tanka (31 lettergrepig gedicht) en is afgeleid van een gedicht uit de Kokinshû, een bundel gedichten, voornamelijk tanka, uit de 10e eeuw.
Naar de eerste woorden, heet dit volkslied Kimi ga yo. De tekst luidt:

 

 

Geografie van Japan

Japan heet in het Japans 'Nihon' of 'Nippon', hetgeen 'de oorsprong van de zon' betekent. Het eerste van de twee onderstaande karakters betekent 'zon' en het tweede betekent 'oorsprong'.



 

 

= ni - hon = Nihon of Nippon
 


Nippon is een alternatieve uitspraak van Nihon. De uitgebreide naam is 'nippon koku', waarin 'koku' 'land' betekent en dus is de uitgebreide betekenis: 'land van de oorsprong van de zon' of 'land van de rijzende zon'.
De eerste Chinezen die Japan bezochten, noemden in hun geschriften Japan "het land van Wa" (het land van de dwergen). De Japanners noemden het zelf tot ongeveer halverwege de 6e eeuw "Yamato", naar het gebied waar de meeste en belangrijkste clans huisden. Na de vele contacten met de Chinezen, die zelf de naam van hun eigen land met een paar simpele karakters weergaven (met de betekenis "land van het midden" ofwel "het land waar alls om draait"), gingen de Japanners ook Chinese karakters gebruiken en kozen voor de hierboven getoonde twee karakters. Immers vanuit China gezien ligt Japan in het oosten, daar waar de zon opkomt, maar het heeft ook een betekenis als 'land van de bron van de zon' of 'het land waar de zon vandaan komt'. Hiermee wilden zij hun onafhankelijkheid en ook belangrijkheid aantonen, aangezien China Japan meer als een ondergeschikt landje zag dat eigenlijk schatting diende te betalen aan het machtige China. De Chinese uitspraak van deze twee gebruikte karakters was Jeupenn. Uit dit Jeupenn is dan de in het westen bekende naam Japan afgeleid, mogelijk via Marco Polo. De Japanners namen wel de karakters over maar gebruikten hun eigen uitspraak voor die karakters: Nihon of Nippon. *) zie noot onderaan deze pagina.

Japan bestaat uit vele eilanden, waarvan er vier de grootste en belangrijkste zijn. Dit zijn: Honshu (eigenlijk Honshû), het hoofdeiland met steden als Tokyo, Kyoto, Osaka, Kobe en Hiroshima, Hokkaido (Hokkaidô) in het noorden (met Sapporo), Kyushu (Kyûshû) in het westen (met Oita, waar het schip De Liefde strandde in 1600, met Herado, Nagasaki en Fukuoka) en Shikoku, het grote eiland zuidelijk van Hiroshima (met Takamatsu, Matsuyama en Kochi). Shikoku en Honshu zijn van elkaar gescheiden door de Setonaikai (de Japanse Binnenzee). Vlakbij het vaste land van Honshu, ten westen van Niigata, ligt in de Japanse zee nog een klein eiland, Sado, de vijfde in grootte. Het was vroeger een verbanningsoord.
Naast de 5 genoemde eilanden omvat het nog eens zo'n 3900 kleine eilandjes. Van deze kleinere eilanden is het subtropische Okinawa (op ong. 600 km zuidwestelijk van Kyûshû), met hoofdstad Naha, het bekendste. Aanvankelijk kende Okinawa, net als Japan, kleine vorstendommetjes, die in begin 15e eeuw werden verenigd in een onafhankelijk koninkrijk Ryûkyû. Begin 17e eeuw werd het ingenomen door een Japanse clan maar het bleef vrij autonoom. In 1872 werd het definitief ingelijfd bij Japan. Na de Tweede Wereldoorlog werd het bezet door Amerika en pas in 1972 werd Okinawa weer teruggegeven aan Japan. Wel hield Amerika daar een zeer grote militaire basis, die in 2008 zou moeten worden gesloten. De eilandengroep waar Okinawa deel van uitmaakt heet Ryûkyû archipel en behoort in z'n geheel bij Japan.


Ongeveer 160 km westelijk van de zuidelijkste Ryûkyû eilanden ligt Senkaku Shotô, de Senkaku archipel. Dit groepje kleine eilandjes is een twistpunt met China (zie hieronder).
Een ander twistpunt zijn de Chishima Rettô (betekent 'ketting van duizend eilanden'), ofwel de Koerilen, tussen Japan en Rusland (zie hieronder).
Een kleine onbekende groep van zo'n 30 eilandjes van Japan is de Osagawara groep. Deze ligt ongeveer 1000 km ten zuiden van Tokyo en maakt administratief deel uit van de prefectuur Tokyo. Deze subtropische groep, ook wel de Bonin-eilanden genoemd, bestaat uit kleine groepen van eilanden, zoals de Chichijimagroep, Hahajimagroep, de Mukojimagroep en de Kazangroep. Alleen de eerste twee zijn bewoond. De Kazangroep bestaat uit drie eilandjes en een van deze eilandjes, het onbewoonde Iwôjima, is het befaamde eilandje waar in de Tweede Wereldoorlog zo om is gevochten tussen de Japanners en de Amerikanen. Toegang tot de eilanden is beperkt omdat een veerboot met een beperkte dienstregeling (een of tweemaal per week) de enige verbinding met Japan is. Toegang tot Iwôjima is alleen mogelijk met speciale toestemming.


Hoewel Japan vaak als klein omschreven wordt, is dit zeer betrekkelijk. Het is met een lengte van 1600 km groter dan bijv. Engeland. Het totale grondoppervlak bedraagt ong. 377.800 km². Dit levert een bevolkingsdichtheid van rond de 330 personen per vierkante kilometer. Dit getal is al hoog (vergelijkbaar met Nederland en België) maar in werkelijkheid ligt dit getal in sommige streken van Japan veel hoger omdat 80% van het land onbewoonbaar is door bergen en bergachtig terrein. Bovendien trekken veel mensen naar de grote steden, m.n. Tokyo. Daar, maar ook in en bij steden als Osaka en Nagoya, is de bevolkingsdichtheid hoger dan 1000 mensen per vierkante kilometer. Met het bekende effect van de buitensporige grond- en huizenprijzen.

Vanaf ongeveer de hervormingen in de 7de eeuw is Japan verdeeld in provincies (rond de 60). Tot de Meiji restauratie heeft dit stand gehouden en in 1871 werden alle feodale domeinen officieel opgeheven en werd Japan opnieuw opgedeeld, nu in prefecturen. Behalve Hokkaido (dit is als geheel één prefectuur), zijn de eilanden opgedeeld in prefecturen, in totaal 47, vergelijkbaar met onze provincies. Deze prefecturen krijgen het achtervoegsel -ken. Men spreekt dan bijv. over Hiroshima-ken. Kyoto en Osaka krijgen als grootstedelijke prefectuur het achtervoegsel -fu, dus Osaka-fu en Tokyo krijgt als enige het achtervoegsel -to, dus Tokyo-to.
Vanuit de historie is het hoofdeiland Honshu al verdeeld in 7 gebieden, die zich uitstrekken van zuid-west naar noord-oost. Als we een noord-zuid lijn trekken ergens tussen Matsue en Kyoto, wordt het gebied ten westen van deze lijn Chugoku genoemd. Van daaruit tot iets voorbij Nagoya heet Kansai en dit gebied speelde de grootste rol in de geschiedenis van Japan. Hier bevonden zich immers (tot 1868) de hoofdsteden als Kyoto en Nara enz. Het gebied rond Tokyo wordt Kanto genoemd. Uitgezonderd tijdens de Kamakura tijd was dit gebied vrij onderontwikkeld. Pas tijdens de Edo periode (met de vestiging van Tokugawa shogunaat in Edo, het latere Tokyo) kwam dit gebied tot ontwikkeling. Ten noorden en noordwesten hiervan liggen Hokuriku en Tokai. Grofweg het gebied vanaf Utsunomiya tot Hokkaido wordt Tohoku genoemd, dat verdeeld is in een Zuid Tohoku en een Noord Tohokumet de scheidslijn halverwege.
 


Koerilen en Senkaku eilanden: twistpunten
De Koerilen (Chishima Rettô) is een groep van eilanden die zich uitstrekt over ongeveer 1200 km tussen Hokkaido en Kamsjatka (Rusland). Zowel Rusland als Japan maken aanspraak op (een aantal van) deze eilanden. Oorspronkelijk was Sachalin ook een twistpunt, maar dat schiereiland is inmiddels aan Rusland toegewezen. De dichtstbij Japan gelegen eilanden Koenasjir (Kunashiri), het ten noorden daarvan gelegen eiland Itoeroep (Etorofu), Shikotan en de Habomaigroep worden door Japan opgeëist, maar Rusland eist alle eilanden op. Dat betekent dat volgens Rusland de grens direct ten noorden van Hokkaidô ligt, terwijl Japan dat een stuk noordelijker wil, nl. ten noorden van het eiland Itoeroep en ten zuiden van het eiland Oeroep.
Alle Koerileneilanden zijn aan het eind van de Tweede Wereldoorlog aan Rusland toegewezen (1945, verdrag van Jalta). Japan gaat hier niet mee accoord, omdat dit land niet aanwezig was bij die besprekingen en bovendien stelt Japan dat deze eilanden van oudsher niet bij de Koerilen horen, maar gewoon een onderdeel zijn van Japan. Wat Japan betreft beginnen de Koerilen, die zij Chishima Rettô (Ketting van duizend eilanden) noemen, pas ten noorden van Itoeroep.
Interessant detail is dat noch Rusland noch Japan aanspraak kan maken op de eilanden omdat een van hen als eerste daar een voet aan wal gezet zou hebben. Dat deed de Nederlander Maarten Gerritszoon de Vries in 1643.

De Senkaku eilanden, die dichtbij Taiwan liggen, zijn weer onderwerp van een twist met China, dat aanspraak maakt op deze eilanden. Deze eilanden kwamen onlangs in het nieuws omdat een vuurtoren was overgedragen aan de Japanse regering. De vuurtoren was in 1978 gebouwd door Japanse nationalisten, juist om de Japanse soevereiniteit te benadrukken. Omdat het onderhoud te duur werd, is de vuurtoren overgedragen en daarmee stemt, volgens China, de Japanse regering in met de soevereiniteitseis en dat wordt door China niet op prijs gesteld. Wat het geheel ook actueel maakt is de opsporing van gas in zee door China, op korte afstand van deze eilanden, in een door beide landen opgeëist gebied. Overigens maakt ook Taiwan aanspraken op de Senkaku eilanden.
 


Hoofdsteden
Japan heeft in zijn vroege historie lange tijd geen vaste hoofdstad gehad. In de vroege perioden waren er slechts clans met ieder een eigen clanhoofd. Later waren er koninkrijkjes, zoals het koninkrijk Wa. Nieuwe keizers bouwden steeds nieuwe paleizen op een plek die hen het beste uitkwam. Vanuit het volksgeloof, shintô, was immers alles wat met de dood te maken had onrein en als gevolg daarvan kon een nieuwe keizer niet in het paleis van een gestorven voorganger resideren. De residentie was wel steeds in het Yamato-gebied geweest (het gebied ten zuiden van Kyoto), en met name de plaats Asuka had voorkeur. De eerste keizer die in Asuka zetelde was keizer Ingyô (412-453) en daarna vanaf keizerin Suiko (593-628) bijna alle keizers tot keizerin Genmei (707-715). Uitzonderingen hierop waren keizers Kôtoku, Saimei en Tenji. Kôtoku koos in 645, aan het begin van de Taika reformatie, voor Naniwa (waar nu Osaka ligt) als hoofdstad, weliswaar iets buiten het Yamato gebied maar aan het water zodat handel overzee (China) gestimuleerd zou kunnen worden. Van 667-673 was echter Ôtsu aan het Biwameer de hoofdstad. Vervolgens zijn nog kort Fujiwarakyô, Heijôkyô (Nara), Kuni, Naniwa en Nagaoka hoofdstad geweest, waarna in 794 Heiankyô hoofdstad werd (achtervoegsel -kyô betekent hoofdstad). Heiankyô werd ook wel Kyoto genoemd, de naam die het nog steeds heeft. Kyoto is tot de Meiji restauratie hoofdstad gebleven. Hoewel Kyoto al die tijd de hoofdstad was geweest, was Edo, als zetel van het Tokugawa shogunaat, één van de belangrijkste steden van Japan geworden. In september 1868 werd, als één van de gevolgen van de Meijirestauratie, de naam Edo veranderd in Tokyo, de oostelijke hoofdstad en op 26 maart 1869 verhuisden de keizer en de regering naar Tokyo. Van toen af was Tokyo de nieuwe hoofdstad.

 

Hoofdsteden van Japan

vóór 645

Asuka belangrijke plaats

645 - 667

Naniwa (huidig Osaka) eerste hoofdstad

667 - 673

Ôtsu

673 - 694

Asuka

694 - 710

Fujiwarakyô

710 - 784

Heijôkyô (Nara) met onderbrekingen:

740 - 744

Kunikyô

744 - 745

Naniwa

784 - 794

Nagaokakyô

794 - 1869

Heiankyô (Kyoto)

1869 - heden

Tokyo

 

Bron: Historical and Geographical Dictionary of Japan van E. Papinot.
Andere bronnen spreken over de originele Chinese uitspraak 'Riben' en 'Ribenguo', hetgeen door Marco Polo tot Zipangu verbasterd zou zijn. Hieruit ontstonden dan later weer de bekende uitspraken, zoals Japan, Japon etc.


Geologie van Japan
Het mag als bekend worden verondersteld dat de aardkost in en rondom Japan fors in beweging is. Dagelijks worden er in Japan kleine aardschokken gevoeld (rond de duizend per jaar) en om de zoveel tijd (hele) grote. Japan is een vulkanische eilandengroep en groepen van vulkanen liggen meestal op of naast een scheur in de aardkorst, die ontstaan is door de schollentektoniek. Japan ligt op een drie-schollen-punt. Hier komen de euraziatische schol, de filippijnenschol en de pacifische schol bij elkaar. Deze aardschollen of platen drijven op stromende, gesmolten aardmassa (magma) en de aardschollen bewegen dus mee in de richting van deze stromingen. Doordat de onderliggende stromingen in verschillende richtingen kunnen bewegen, schuiven ook de aardschollen in verschillende richtingen. In het geval van Japan schuift de pacifische schol onder de twee andere schollen. Tevens schuift op zijn beurt de filippijnenschol ook onder euraziatische schol. Hierbij zijn op de plekken waar de de ene schol onder de andere schuift, diepe troggen ontstaan van wel 10 km diep. Hoewel de verschuivingen langzaam gaan, bijv. zo'n 5 cm per jaar, kunnen er grote spanningen ontstaan als deze verschuivingen geen continu vloeiende beweging zijn. De opgebouwde spanningen kunnen zich dan plotseling ontladen in een grotere beweging, hetgeen aan de oppervlakte gemerkt wordt als een aardbeving. Dit geeft ook weer verderop in de aardlaag allerlei spanningen die zich dan ook weer vroeger of later kunnen ontladen via aardbevingen. Veelal ontstaat langs de rand van een trog een rij vulkanen. De schol die daar naar beneden wordt geduwd, gaat namelijk smelten en er ontstaat een grote hoeveelheid magma, die een uitweg naar boven zoekt en dat via vulkanen kan bereiken. Japan is in feite een lange rij van vulkanen, die lang geleden zijn gevormd maar waarvan sommige nog in meer of mindere mate actief zijn. In die vroege periode vormden de huidige eilanden van Japan nog één langgerekt stuk land en het deel dat nu Hokkaido is zat aan Sachalin vast, dat zelf weer aan het continent vast zat. Ook in het zuiden was het land verbonden met het continent en aldus was de huidige Japanse zee toen een soort binnenmeer. Zo'n 20.000 jaar geleden begonnen de gletsjers te smelten en steeg de zeespiegel. De verschillende zeestraten ontstonden en Japan werd een eilandengebied. Daarnaast komt Japan langzaam omhoog als gevolg van het feit dat de twee genoemde schollen onder de euraziatische schol schuiven en deze omhoog duwen. Het gevolg van dit alles is wel dat Japan tot de meest actieve seismische gebieden van de aarde behoort.

 

Datum

M*)

Plaats

Bijzonderheden

01-09-1923

7,9

Tokyo (Kanto aardbeving)

Meer dan 100.000 doden.

28-06-1948

7,3

Fukui

5400 doden.

16-06-1964

7,4

Niigata

26 doden.

17-01-1995

6,9

Kobe (Hanshin aardbeving)

6.000 doden, 415.000 gewonden.

26-05-2003

7,0

In zee bij Sendai

104 gewonden.

26-09-2003

8,3

In zee, ten zuiden van Hokkaido

bijna 600 gewonden.

31-10-2003

7,0

In zee, ten oosten van Honshu

geen doden of gewonden.

23-10-2004

6,6

Niigata

35 doden, 2200 gewonden.

20-03-2005

6,6

bij Fukuoka (in zee)

150 gewonden op eiland Genkaijimade

16-08-2005

7,2

100 km oostelijk van Sendai (in zee)

45 gewonden

*) Magnitude uitgedrukt in grootte op de schaal van Richter.
Getallen kunnen enigszins verschillen, afhankelijk van de bron. Bijv. voor de aardbeving in Niigata in 2004 meldt IISEE een grootte van 6,9 (met als bron USGS) terwijl USGS zelf 6,6 aangeeft. KNMI meldt 6,6.

IISEE is International Institute of Seimology and Earthquake Engineering.
USGS is U.S. Geological Survey (Earthquake Hazards Program Website)
KNMI met aardbevingen wereldwijd.



Het klimaat van Japan

Japan is een lang land. Als we het verschuiven naar de oostkust van Noord Amerika, ligt de noordpunt van Hokkaido  ongeveer bij Montreal, de noordpunt van Honshu bij New York en de zuidpunt van Kyushu vlak boven Florida. De 4 grote eilanden strekken zich uit van 31º tot 45º NB en een eiland als Okinawa ligt nog veel zuidelijker. Dit betekent dat Japan een grote verscheidenheid aan klimaatsoorten kent, mede door de noordwestelijke luchtstromen vanaf het vasteland van Azië, met name in de winter, en door de zuidoostelijke luchtstromen vanaf de Stille Oceaan, vooral 's zomers.
De temperaturen zijn erg afhankelijk van het gebied. Over het algemeen zijn de winters mild maar Hokkaido kent lange en strenge winters met sneeuw en vorst maar kent geen regenperiode. Tokyo kent een milde winter, vaak erg droog maar de zomer is erg vochtig en warm, met veel regen, het is er dan niet echt aantrekkelijk.
In het algemeen kan men stellen dat de meeste regen valt in de maanden juni, juli, augustus, september en soms nog in oktober. De temperatuur ligt in de maanden april/mei in het gebied rond Tokyo bijv. rond de 15-20°C en is meestal heel aangenaam. In de maanden juli, maar vooral in augustus kan de temperatuur stijgen tot boven de 30°C en tegelijkertijd stijgt veelal ook de vochtigheid naar grote hoogte dat kan het allemaal zeer onaangenaam maken. Men spreekt dan in het nieuws over de 'fukai shisû'. Dit is een soort onbehaaglijkheidsindex, die men berekent uit de temperatuur en de vochtigheid. Bij een fukai shisu van 75 voelt ongeveer de helft van de mensen zich onbehaaglijk en bij 80 vindt bijna iedereen het zeer onprettig. Natuurlijk is er verschil tussen het noorden en het zuiden. Sapporo in het noorden kent in augustus gemiddeld 4 'manatsubi' (dagen met een temperatuur > 30°C). Tokyo kent gemiddeld 22 manatsubi en Osaka telt dan gemiddeld 28 van die dagen in de maand augustus.
In september is de kans op orkanen met veel regen erg groot.

Het meest aantrekkelijke weertype vindt men tijdens het voorjaar en het najaar. Japan is dan ook op z'n mooist. Dat vinden de Japanners ook en tijdens de "Golden Week" (eind april-begin mei) hebben de Japanners massaal vrij en dus is het overal erg druk, maar dat is eigenlijk alleen van belang bij hotel- en treinreserveringen.

In april-mei volgt men met spanning de nieuwsberichten omdat dan steeds wordt verteld waar de 'sakura' (kersenbloesem) bloeit. De bloei vormt een soort front dat tijdens deze maanden van zuid naar noord Japan opschuift. Ook in het najaar (oktober-november) wil het nog wel eens druk zijn als er feesten (matsuri) zijn en ook als in november de Japanse esdoorns van groen naar rood en geel verkleuren.
 

Voor het actuele weer en weersvoorspellingen in Japan klik hier.


 

Met dank aan   voor de foto's

 

  

Japan (Japans: Nippon of Nihon; officieel: Nihon koku) is een keizerrijk in Oost-Azië. Japan is een eilandenrijk en bestaat uit de vier grote eilanden, Hokkaidō, het grootste eiland (83.500 km2; tweemaal zo groot als Nederland), Honshū of Hondo (231.000 km2), Shikoku (18.750 km2) en Kyūshū (42.000 km), die samen 98% van het grondgebied beslaan, en verder nog bijna 4000 kleine eilanden. Okinawa is een van de Ryukyu-eilanden op 685 kilometer ten zuiden van Kyūshū, en valt op omdat het in het geheel niet op de rest van het land lijkt.
Japan ligt vanaf het eiland Sachalin voor de kust van Siberië tot aan Zuid-Korea, en via de Ryukyu-eilanden doorlopend tot bij Taiwan. Ten westen van Japan liggen de Japanse en de Oost-Chinese Zee en ten oosten ligt de Grote of Stille Oceaan. De Grote Oceaan heeft bij Japan diepe troggen van 8.000 tot 10.000 meter en de Japanse Zee heeft een diepte van ca. 3000 meter.


De afstand van noord naar zuid bedraagt 2790 kilometer en de totale kustlijn bedraagt ca. 29.000 kilometer. De grootste breedte van de Japanse eilanden bedraagt maar 270 kilometer. De totale landoppervlakte van het land bedraagt 377.812 km2 en Japan is daarmee ongeveer 9,5 keer zo groot als Nederland.

 


De eilanden bestaan voor drie vierde deel uit vaak dichtbeboste bergen en heuvels, maar het grootste deel van de bergen en bergkammen komt niet boven 2000 meter. Een uitzondering vormt het Hidagebergte ofwel de Japanse Alpen (meer dan twintig toppen boven de 3000 meter) in Zuid-Honshū, dat gemiddeld 3000 meter hoog is.
Als hoeksteen van de vulkanenreeks van de Fossa Magna, een 200 km lange tektonische slenk, is de 3776 meter hoge Fuji-san in Zuidoost-Honshū de hoogste berg en vulkaan van Japan. Andere hoge bergen zijn op Honshū nog de Ontake-san (3185 meter), de Norikuradake (3166 meter), de Tateyama (2936 meter) en de Washigadake (2880 meter). Vlak land met hellingen kleiner dan 15°, rivierdelta's en valleien neemt slechts ca. 25% van de totale oppervlakte in.
Japan heeft meer dan 240 vulkanen, waarvan er nog meer dan vijftig werkzaam zijn. De drie belangrijkste vulkanische zones liggen in Hokkaidō, in Noord- en Midden-Honshū en in Zuid-Kyūshū. De Aso op Kyūshū is de grootste caldera (door instorting gevormde trechtervormige krater) ter wereld met een omtrek van 114 kilometer.
Door de tektonische en de vulkanische verhoudingen komen er in Japan naast talloze aardbevingen ook veel zeebevingen voor. De kustvlakten worden dan geteisterd door enorme vloedgolven (tsunami's), die tot 30 meter hoog kunnen worden. Japan rust op een onstabiele ondergrond doordat het ligt op het snijpunt van de Euraziatische schol, de Pacifische schol en de Filipijnenschol. De Grote Oceaan-schol schuift jaarlijks enkele centimeters onder de continentale plaat waarop Japan ligt. Het zal duidelijk zijn dat dit onvermijdelijk leidt tot aardbevingen. Per jaar komen gemiddeld meer dan 1000 aardschokken voor waarvan grote aardbevingen gemiddeld eens in de vijf jaar voorkomen. Japan is seismisch gezien het actiefste gebied ter wereld.

 

 

 

Reizen naar Japan - Japan als toeristisch land

 

De berg Fuji (Fujisan) is naast een heilige berg ook een symbool voor Japan.
(foto © The Japan Forum)

Japan wordt nog steeds door het gros van de mensen niet echt gezien als een potentieel aantrekkelijk vakantieland. Ongetwijfeld spelen hierbij een aantal factoren een rol en waarschijnlijk is de belangrijkste hiervan het idee dat een reis naar Japan een dure aangelegenheid is. Voor een deel is dat ook zo, maar een dergelijke reis hoeft niet spectaculair duur te zijn (zie onze pagina: Is Japan nou zo duur?). Mogelijk speelt ook onbekendheid met het land een rol en wordt Japan daarnaast nog wel gezien als een 'vreemd' land, een land dat bewoond wordt door onbegrijpelijke en niet te doorgronden mensen. Mensen met een weliswaar afwijkende, maar niet al te interessante cultuur. Japan heeft nauwelijks geschikte stranden en is dus ook geen land voor een strandvakantie. Het aanbod aan vakantiereizen door reisorganisaties is, waarschijnlijk mede door bovenstaande, natuurlijk ook niet vergelijkbaar met het aanbod aan (inderdaad goedkopere) reizen naar landen als Indonesië of Thailand. De 'gewone' reisorganisatie heeft Japan bijvoorbeeld helemaal niet in het pakket zitten. Alleen sommige (al of niet in Japan) gespecialiseerde reisorganisaties, bieden deze reizen wel aan. We denken dat de combinatie van onbekendheid, ideeën over de prijzen en over de mensen een obstakel vormen voor grootschalig toerisme naar Japan. Dat is aan de ene kant natuurlijk jammer want naast veel natuurschoon is juist Japan toch zeer rijk aan authentieke cultuur, het heeft een cultureel erfgoed waar weinig andere landen zich mee kunnen meten. Aan de andere kant betekent dat ook dat wie nu in Japan rondreist, eigenlijk alleen maar Japanners tegenkomt en geen horden buitenlandse toeristen waardoor Japan voor een belangrijk deel nog authentiek is en geen concessies heeft hoeven doen aan grootschalig buitenlands toerisme. En dat heeft toch ook allemaal wel weer zijn voordelen......

 

 

Overzicht van buitenlandse bezoekers
naar Japan.

 

Overzicht van Nederlandse bezoekers
naar Japan.

 

Natuurlijk krijgt Japan wel veel buitenlandse bezoekers en dat aantal is gestegen in de afgelopen jaren. Bovenstaande linker grafiek toont het aantal bezoekers per jaar, dat van nog geen 4 miljoen in 1996 steeg naar ruim 6 miljoen in 2004. In januari 2006 kwamen de cijfers over 2005, die weer een sterke stijging lieten zien, tot 7,5 miljoen bezoekers, ongetwijfeld mede door de wereldtentoonstelling dat jaar.
Ongeveer 0,5% van de buitenlandse bezoekers is Nederlander en ook dit aantal is gestegen. Absoluut gezien van 20.000 in 1996 naar grofweg 30.000 in 2004. Dit wordt getoond in de rechter grafiek. Ongeveer de helft is toerist en de andere helft is naar Japan gegaan voor zaken. Dat wisselt weliswaar erg sterk, in sommige jaren is het aantal toeristen veel groter dan het aantal zakelijke bezoekers, maar andere jaren ligt dat weer andersom. Over het totaal van de hier getoonde jaren geldt evenwel dat het aantal toeristen en het aantal zakelijke bezoekers uit Nederland ongeveer gelijk is.

 


Voor het reizen in Japan komen het voorjaar en het najaar het meest in aanmerking. Japan is dan op z'n mooist maar ook wat het weer betreft hebben voor- en najaar de voorkeur. Het is dan meestal zacht en droog weer. In de voorzomer regent het vaak en in juli en augustus is het meestal erg heet en zeer vochtig. In september kan het ook weer erg regenen en komen de tyfoons nogal eens op bezoek.
In het voorjaar is het mooi omdat dan alles weer gaat bloeien maar vooral het bloeien van de kersenbloesem (sakura) is een groot feest, voornamelijk voor de Japanners zelf. Zij gaan dan ook "bloesems kijken" (Hanami).
Er is 1 week die beter vermeden kan worden: "Golden week" (van 29 april tot en met 5 mei). In de "Golden week" heeft iedereen een week vrij en dan gaat ook iedereen op weg. Wegen zijn dan vol en ryokans en hotels zijn dan ook meestal helemaal bezet. Komt het toch zo uit dat u deze week in Japan bent, zorg dan dat de overnachtingen geboekt zijn en reserveer ook de shinkansen en de limited express treinen, zeker voor grote afstanden, anders loopt u kans de reis of een deel van de reis staande te moeten afleggen. Het is sowieso wel aan te raden om in het voorjaar de hotels/ryokans te reserveren alhoewel ervaring leert dat, buiten de genoemde 'Golden week', er altijd nog wel slaapplaatsen te vinden zijn. Hierbij kunnen de in elke plaats aanwezige toeristeninformatiebureaus u prima helpen. Hetzelfde geldt ook voor het najaar (eind oktober-november) als de bomen beginnen te verkleuren. De esdoorns verkleuren dan naar rood en geel, hetgeen een adembenemend gezicht kan zijn. Ook in deze tijd is het drukker dan normaal.

 

 

Wat heeft u nodig


Voor Japan hebben Nederlandse toeristen uitsluitend een geldig paspoort nodig, een visum is dus niet vereist. Bij aankomst in Japan krijgt u een 90-dagen visum (stempel of zegel) in uw paspoort.
Japan is een uiterst hygiënisch land met een zeer goede medische voorzieningen. Vaccinaties zijn overbodig evenals het slikken van malariapillen. Uiteraard is een goede Nederlandse (reis)verzekering noodzakelijk. Controleer of de dekking voldoende is, want de medische voorzieningen in Japan zijn duur.

 

 

 

Soort reis


Zoals met de meeste reizen zijn er ook naar Japan verschillende mogelijkheden. Zo kan men bijv. kiezen tussen een groepsreis en een individuele reis.


Groepsreis
Groepsreizen zijn natuurlijk het makkelijkst. Er hoeft niets geregeld te worden en bij  problemen of onduidelijkheden is er altijd een reisleider waar men op kan terugvallen. Het reisschema ligt vast en soms kan men zaken bezichtigen die voor een individuele reiziger verscholen blijven. Misschien is een dergelijke reis aan te bevelen als men voor de eerste keer naar Japan gaat, ook al omdat bijna iedere groepsreis langs de bekende toeristische plaatsen, als Tokyo, Nikko, Kyoto, Nara, Hiroshima e.d. gaat. Voor een tweede of derde reis willen we toch een individuele reis aanbevelen. Zeer waarschijnlijk heeft u een 'rail pass' nodig, maar als die nodig is, kan een reisbureau daar voor zorgen.


Individuele reis
Veel mensen schrikken terug voor een individuele reis naar een 'vreemd' land als Japan, maar juist dit land is bijzonder goed georganiseerd, het openbaar werkt perfect en op tijd en praktisch alle bekende plaatsen zijn met openbaar vervoer te bereiken. Natuurlijk kan de westerling niets lezen van de Japanse opschriften, zoals de menu's in de restaurants of winkelopschriften, maar waar dat nodig is kunnen de meeste Japanners u prima helpen, tegenwoordig spreken de meeste Japanners redelijk tot goed Engels. In de meeste restaurants staan de gerechten (in plastic) in de etalage en kan men iets aanwijzen dat er lekker uitziet. Ook kan men bijv. het gerecht van een andere klant aanwijzen, als dat er tenminste ook lekker uitziet en als u dat ook wilt hebben. Japanners zijn zeer behulpzaam en schieten vaak te hulp als zij zien dat u iets niet begrijpt.
Het zou ook nog nuttig kunnen zijn om de Japanse
hiragana- en katakanakarakters te leren lezen, maar zonder dat gaat het ook want tegenwoordig zijn steeds meer opschriften en borden, naast de kanji en hiraganakarakters, ook in onze karakters geschreven.

 

 

Rail pass


Japan kent voor de buitenlandse toerist een speciale treinkaart die 1, 2 of 3 weken geldig is, de zgn. rail pass. In feite koopt men buiten Japan, bijv. bij een reisbureau in Nederland, een "Exchange Order" die later in Japan omgezet moet worden in een rail pass. Dit omzetten kan bijvoorbeeld al bij aankomst op vliegveld.
De 'Exchange Order' kan alleen buiten Japan (dus bijv. in Nederland) bij een aantal reisbureaus gekocht worden. Dit betekent echter ook dat als u de rail pass verliest, deze NIET vervangen kan worden.

 

1 week

¥ 28.300

€ 220

2 weken

¥ 45.100

€ 351

3 weken

¥ 57.700

€ 448

Prijzen van de rail pass
in maart 2004.
info: Creative Tours/JALPAK

De prijzen van een rail pass voor volwassenen en 'ordinary' klas (net als onze 2e klas) staan hiernaast vermeld. De prijzen in Yen gelden al sinds 1 april 1997 maar de prijzen in Euro zijn afhankelijk van de koers van de Yen. Informeer bij de reisbureaus voor de actuele prijzen. Alleen als men als toerist Japan bezoekt krijgt men voor een max. verblijf van 90 dagen een "temporary visitor" stempel of zegel in het paspoort. Uitsluitend op vertoon van het paspoort met dit stempel kan de "Exchange Order" worden omgezet in een rail pass. Het omzetten in een rail pass dient binnen 3 maanden na aanschaf van exchange order te gebeuren en de ingangsdatum van de rail pass dient dan weer binnen 1 maand na deze omzetting te liggen. In de praktijk zal men de exchange order direct na aankomst omzetten en zal men de geldigheid ook direct of binnen een paar dagen, afhankelijk van het reisplan, laten beginnen.

 

    

 

Met de rail pass kan men op praktisch alle treinen en bussen van Japan Rail rijden, inclusief de bekende snelle shinkansen. Bij de shinkansen is er één uitzondering: de rail pass is niet geldig op één van de typen treinen, de Nozomi, maar deze staan altijd als zodanig op de borden en in de dienstregelingen vermeld. Bij het (gratis met rail pass) reserveren van plaatsen wordt daar al rekening mee gehouden. Voor meer details, zie de pagina Reizen in Japan.

De rail pass is een goede en praktische oplossing, die zich gauw terug verdient.
Een enkeltje met de shinkansen (met kent nauwelijks retours) van Tokyo naar Kyoto (513 km) kost ongeveer € 84. Het reserveren van een zitplaats kost nog eens € 20. Inclusief de terugreis komt men dan al op ruim € 200. Ook op de Limited Express (een luxe trein, maar deze rijdt niet zo snel als de shinkansen) is plaatsreservering mogelijk.
Van Nagoya naar Matsumoto (188 km) met de Limited Express kost € 35 plus nog eens € 10 voor plaatsreservering. Met de gewone of lokale trein (dus geen Limited Express) kost dit € 26. Bedenk hierbij wel dat bijv. in dit geval de Limited Express er 2 uur over doet en de lokale of gewone trein 4 tot 4,5 uur.
Even ter vergelijking: in Nederland kost Amsterdam - Assen (ook ong. 188 km) € 23,30.


Daarnaast heeft men met de rail pass het gemak dat er geen kaartjes gekocht hoeven te worden en in steden als Tokyo kan men gratis gebruik maken van de JR Yamanote circle-line en andere JR-lijnen. De rail pass is ook geldig op de JR-buslijnen.
Op kleine lokale trajecten kunnen andere maatschappijen actief zijn en dan moet gewoon worden betaald.

 

 

Samenstellen van de reis


Voor een individuele reis kunt u zelf de reis samenstellen. Dit kunt u helemaal zelf doen of u kunt een van onderstaande gespecialiseerde reisbureaus inschakelen en samen met hen de reis doorspreken. Zij hebben een schat aan ervaringen en kunnen u allerlei adviezen geven. Ook kunnen zij, als de reis eenmaal bepaald is, een vlucht boeken en de accomodaties bespreken. Mocht er tijdens de reis iets fout gaan dan kunt u op iemand of een organisatie terugvallen. De aanschaf van een 'rail pass', de goedkopere 1, 2 of 3 weekse treinkaart, kan trouwens alleen via een dergelijk reisbureau. Tegenwoordig kan men echter ook zelf heel eenvoudig via internet allerlei accomodaties zoeken,  bekijken en d.m.v. plattegronden zien waar ze gesitueerd zijn. Dit gaat over het algemeen in het Engels, maar u moet dan wel de hele reis zelf samenstellen. Door in Google de plaatsnaam en 'ryokan', 'minshuku' of 'hotel', al of niet met 'reservation' in te vullen vindt u al een groot aantal mogelijkheden. Ook bijv. via de website van JNTO kunt u al wat vinden, of bijv. bij
http://www.budgettravel.com/japnacom.htm en http://japaneseguesthouses.com/index.htm. Weet u al een hotel of ryokan, vul die naam, samen met de plaatsnaam, in bij Google en tegenwoordig is de kans levensgroot dat het hotel of ryokan een eigen website heeft met allerlei info en een plattegrond. Ook kan men via internet de ryokans of andere accomodaties boeken, vaak dmv speciale boekingsformulieren en meestal krijgt men direct te horen of er nog plaats is. Vroeger kon dit eigenlijk alleen via de fax, hetgeen over het algemeen veel trager verliep.


Een reis door Japan betekent veel reizen met de trein en bij voorkeur met de shinkansen. Het is dan goed te weten hoe de dienstregeling is, zodat men de reis beter kan plannen. Een heel goed hulpmiddel is dan
http://www.hyperdia.com, waar de treintijden en verbindingen duidelijk (en in het Engels) worden gegeven, nadat men de plaatsen van vertrek en aankomst, met de gewenste tijden heeft ingevuld. Voor busverbindingen (bijv. zoals in de Japanse Alpen) zijn er ook diverse websites met de bustijden en prijzen. Gebruik Google met goede trefwoorden en u vindt alles wat u weten wilt en nodig heeft.
Voor de samenstelling van de reis kan een van de alinea's hieronder "Waar naar toe in Japan" en onze gelijknamige pagina "
Waar naar toe in Japan" wellicht enige hulp bieden.

 

 

Voorbereiding


Het verdient aanbeveling om een reis naar Japan goed voor te bereiden. Als u de reis zelf samenstelt is het natuurlijk handig om te weten welke plaatsen interessant zijn maar ook in geval van een groepsreis met een vastgesteld reisplan, zijn de historische achtergronden van de bezienswaardigheden als tempels en gebouwen zeer interessant.
Deze informatie kunt verkrijgen uit allerlei boeken, door informatie in te winnen bij de onderstaande 
reisbureaus en natuurlijk van deze website.
Ook zijn er Japanse organisaties die veel en waardevolle informatie kunnen verstrekken. Eén daarvan is het Japan National Tourist Organisation (JNTO) die helaas in Nederland geen kantoor heeft (wel in Londen en Frankfurt) maar JNTO heeft wel een erg uitgebreide website met alle informatie die men eigenlijk nodig heeft (
http://www.jnto.go.jp). Men heeft zeer veel praktische informatie en van veel streken en toeristische gebieden in Japan heeft men brochures, die in pdf-formaat op hun website staan (http://www.jnto.go.jp/eng/RTG/PTG/)

Vliegen naar Japan kan met de meeste luchtvaartmaatschappijen. KLM, en Japanese Air Lines (JAL)  hebben een directe vlucht naar Tokyo of Osaka, voor rond de € 1000. Goedkoper kan ook, voor bijv. rond de € 700. Soms hebben de genoemde maatschappijen aanbiedingen en anders kan het ook goedkoper mits men genoegen neemt met een tussenstop in bijv. Helsinki, Frankfurt of Parijs of andere steden, afhankelijk van de maatschappij. Via de in de links in het kader, onderin deze pagina, genoemde reisbureaus of internet is de vlucht te regelen.

 

 

Waar naar toe in Japan


De meeste mensen beginnen hun Japan-reis in Tokyo. Hier kan men dan een paar dagen acclimatiseren. Vanuit Tokyo kan een aantal tripjes gemaakt worden, bijv. naar Nikko met het graf van Tokugawa Ieyasu of naar Kamakura of Hakone. Vanuit Tokyo kan het best met de Shinkansen naar het westen gereisd worden, naar Nagoya, van waaruit weer een trip naar Ise en Futaminoura gemaakt kan worden. Verder naar het westen vinden we interessante plaatsen als Kyoto en Nara (neem hier voldoende tijd, Kyoto verdient wel minimaal 4 dagen), Osaka, Kobe, Okayama, Kurashiki, Himeji, Hiroshima (met Miya Jima en Iwakuni) en Nagasaki. Dit zijn de standaardplaatsen die meestal als eerste in aanmerking komen om bezocht te worden. Is er meer tijd, dan kan ook gedacht worden aan Sendai en Matsushima (in het noordoosten t.o.v. Tokyo) en de Japanse Alpen met Takayama en meer in het noorden Kanazawa met een grandioze tuin.

 

Op de pagina "Waar naar toe in Japan" zal een overzicht en een beschrijving van een groot aantal plaatsen gegeven worden.

Welke reisgidsen?


Voor Japan is een redelijk aanbod van reisgidsen, zowel in het Nederlands als in het Engels. Het antwoord op de vraag welke de beste is, is natuurlijk zeer persoonlijk. Voor Engels-sprekenden (lezenden) is de bekendste in ieder geval de Lonely Planet-reisgids Japan (voor details van alle hier genoemde gidsen zie de
literatuurlijst). Zelf vinden we deze gids meer geschikt voor backpackers, die overnachtingen en restaurantjes zoeken en zelf veel zaken verzorgen. Meestal zijn de overnachtingen echter al bekend of worden al geregeld. Eettentjes zijn makkelijk zelf uit te zoeken door gewoon wat rond te lopen, er zijn overal eettenten genoeg. Kijk in de etalages naar de gerechten en de prijzen. Is dat naar uw zin, zitten er binnen al wat mensen (dan is de kwaliteit zeer waarschijnlijk niet slecht), ga dan naar binnen. Daar heeft u de Lonely Planet niet voor nodig.
De index van de Lonely Planet vinden we wat beperkt, iets terugzoeken is vaak moeilijk en via de index soms onmogelijk. Veelal ontbreken bijv. plattegronden van tempelcomplexen. In de Engelse taal is dan New Japan Solo beter geschikt, meer plattegrondjes en erg veel goede praktische info.
In de Nederlandse taal is misschien de Capitoolgids van Japan een goede keus. Hoewel wellicht niet zo uitgebreid, geeft deze gids van alle bekende bezienswaardigheden wel weer uitgebreide informatie en dat is voor de gemiddelde toerist meer dan voldoende. Met aanbevolen en getekende wandelingen, veel plattegronden, waaronder een grote plattegrond en een duidelijke metrokaart van Tokyo en allerlei 3D-tekeningen, die veel verduidelijken. Een andere goede Nederlandstalige reisgids is die van Dominicus. Let wel op dat u de derde druk (uitgave 2000) krijgt. De oude uitgave vinden we wat minder, maar deze derde druk is een goede herziene uitgave.

 

 

Zodra men Japan betreedt, zeker voor de eerste keer, ondergaat men een complete cultuurschok, we krijgen opeens een grote vreemde cultuurdeken over ons uitgestrooid, hoe of waar men ook in Japan is, hoe of waar men ook reist. Dit komt niet zo zeer door de uniciteit van het volk maar door handhaving van hun oude cultuurgoed tot op op de dag van vandaag, hetgeen weer (mede) een gevolg is van een lange afsluiting van het eiland voor vreemde invloeden. Van begin 17e eeuw tot halverwege de 19e eeuw is Japan (bijna) volledig afgesloten geweest van alle buitenlandse invloeden. Een kleine uitzondering waren de Nederlanders op het kunstmatige eiland bij Nagasaki, Deshima. Die cultuurdeken ervaren we niet alleen door de verschillende religie-uitingen maar vooral ook door de aanwezigheid van de Japanner zelf met zijn taal (denk aan de alom aanwezige uithang- en reclameborden) en door alles wat we gewoon op straat zien, de veelal typische huizenbouw, de tuinen, de straten, de winkels, de artikelen in de winkels, in de restaurants, de kleding (soms nog de kimono) enz. Eigenlijk ervaren we de hele dag door die typische Japanse cultuur.
Zoals de Japanner altijd kan zien dat wij geen Japanner zijn (en ons (bijna) altijd als zodanig zal behandelen), zo zien wij ons altijd, met name in de steden en in het openbaar vervoer, omringd door Japanners, die soms druk en luidruchtig Japans praten (vaak als ze als groep aanwezig zijn). Meestal zijn het er erg veel. In een trein- en metrostation Shinjuku in Tokyo, dat met zijn vele gangen zeer complex is te noemen, passeren per dag een paar miljoen mensen, zodat men zich in die menigte gauw verloren dreigt te voelen. Alle reclames en uithangborden zijn in het Japans en door het grote aantal hiervan, bijv. in een wijk als Shinjuku, wordt men gauw overdonderd. Daarnaast zijn er, ook in Tokyo, veel smalle straatjes waar nog typische kleine Japanse restaurantjes gehuisvest zijn en ook op die manier die eigen cultuur etaleren.

 

 

In de huidige Japanse cultuur zijn nog veel oude gebruiken te vinden, die terug te voeren zijn tot de typische oude Japanse cultuur. De beleving van het Shintoïsme naast het Boeddhisme, het dragen van traditionele kledij van vrouwen (kimono's), de theeceremonie, de vele festiviteiten (matsuri) zijn zaken die honderden jaren oud zijn. Maar ook bijv. de viering van het oude/nieuwe jaar is heel traditioneel en typisch Japans. De viering van het kerstfeest is niet Japans en wordt de laatste jaren door westerse invloeden, wel gevierd, maar de kaarten die men rond deze tijd in Japan verstuurd zijn wel nieuwjaarskaarten en alleen naar westerse vrienden worden wel kerstkaarten verstuurd. Andere typische uitingen van de Japanse cultuur zijn bijv. de geisha, kersenbloesemfeest, maankijken, ikebana, de verschillende vechtsporten, en de trouwceremonie. Dit is natuurlijk maar een willekeurige greep want er zijn er veel meer.

 

 

Gezien de interesse van 'de Japanner' voor andere culturen en hun door de eeuwen heen getoonde vermogen om zaken uit andere culturen aan te passen en te absorberen, is het eigenlijk verbazend dat men nog steeds zoveel waarde hecht aan de eigen, vaak zeer oude, tradities en gewoontes. Wellicht dient men hierbij in ogenschouw te nemen dat de Japanse maatschappij eeuwen lang een autarchie is geweest, een afgesloten in zichzelf gekeerde maatschappij, waarbij hogerhand (het Tokugawa shogunaat) alles regelde en bepaalde. In een dergelijke maatschappij kunnen de eigen (ook nieuw ontstane) tradities zich zo vast wortelen dat zij een onlosmakelijk onderdeel van de cultuur gaan vormen. Voeg daarbij het al eerder genoemde gevoel voor uniciteit en men kan zich de hang naar de eigen oude cultuur wellicht eingszins voorstellen.
Met de huidige wereldwijde commercialisering en globalisering is het ook weer niet verwonderlijk dat nieuwe generaties zich niet meer zo verbonden voelen met het oude Japan en zich meer richting de McDonald's cultuur begeven. Dit leidt duidelijk tot conflicten in gezinnen waarbij ouders bij wijze van spreken nog misosoep eten en de jongere liever patat en hamburgers consumeren. Maar ook ouderen hebben een aantal van hun oude cultuureigen gewoontes opzij gezet. Het dragen van kimono's door mannen wordt alleen nog bij hele speciale gelegenheden gedaan en ook de vrouwen dragen niet vaak meer een kimono. Ook het fenomeen geisha wordt steeds zeldzamer voor een belangrijk deel doordat zij zich niet of nauwelijks hebben aangepast aan de moderne tijd. Zie bijv. ook het boek 'Mijn leven als Geisha' van Mineko Iwasaki. Dit zal allemaal zonder enige twijfel niet betekenen dat over een aantal generaties de oude cultuur totaal verloren zal zijn gegaan maar misschien zullen we wel steeds minder daarvan terug zien in het dagelijks leven. Sommige zaken, zoals bijv. de grote feesten (matsuri) met de daarbij horende speciale klederdrachten, liggen zo verankerd in het Japanse leven, dat zij ongetwijfeld nog lang zullen blijven bestaan.

 

 

De Japanse keuken

 

De Japanners zijn erg gevoelig voor de vergankelijkheid van schoonheid. Dit is ook de reden dat men gevoelig is voor de seizoenswisselingen en een bijzondere band heeft met de natuur. Dat ziet men ook terug in de Japanse keuken. De Japanse keuken uit zich vooral in de wijze waarop gerechten geserveerd worden. Een kok in een restaurant, maar ook iemand thuis, zal van elke maaltijd een kunstwerk proberen te maken. Zo kan men bijv. de seizoenen in de gerechten op het bord uitgebeeld zien, waarbij het dan ook zaak is om de juiste seizoensgerechten te gebruiken. Ook het serviesgoed en eigenlijk de hele entourage wordt hierop afgestemd. Er is een gezegde dat de Chinees met de tong eet en de Japanner met de ogen. Zoals bekend is de menukaart van de Japanner verschillend van de Europese en zelfs van de Chinese. Omdat men heel lang in Japan geen vlees heeft gegeten (slachten van dieren deed men niet), zijn vooral rijst en vis de hoofdingrediënten.

Zo langzamerhand, mede door de komst van Japanse restaurants, raken sommige Japanse gerechten hier wat meer bekend. Zo kent men in Nederland al een groot aantal Japanse restaurants en sushi-bars.

 

sarada1.jpg (28324 bytes)Veel gebruikte ingrediënten zijn: Japanse rijst, sojasaus, Japanse mierikswortel (wasabi), vellen zeewier (nori), tofu (gemaakt van sojabonen) en gember (gari). Bij het eten krijgt men een klein kommetje waarin de sojasaus gedaan wordt. Hierin lost men een klein beetje wasabi op. De gerechten, zoals sushi en sashimi (rauwe vis), doopt men in deze wasabi-sojasaus als in een dipsaus, hetgeen de typische vissmaak een beetje neutraliseert.  Sojasaus wordt eigenlijk bij de meeste gerechten gebruikt en is een wezenlijk onderdeel van de Japanse keuken. De speciale ingemaakte gember is heerlijk bij deze gerechten en geeft meteen een frisse smaak. De Japanse rijst is kleverig en daarom zeer geschikt voor het maken van sushi. V.w.b. vis eet men: tonijn, kabeljauw, forel, krab, makreel, inktvis, oester, zalm, zeebaars, zeebrasem, tong, pijlinktvis en de zeer populaire garnaal. Het mag als bekend worden verondersteld dat de Japanner met stokjes (hashi) eet. Tegenwoordig wordt voor de soep nog wel eens een lepel gebruikt. Anders wordt deze gewoon gedronken met de benodige slurpgeluiden. Dit slurpen bevordert de zuurstofopname waardoor de smaak verbetert. De menukaart van een gemiddeld Japans gezin ziet er natuurlijk anders uit dan die van bijv. een Nederlands gezin. Zo heeft men meestal een traditioneel Japans ontbijt: gestoomde of gestoofde groente, gekookte rijst, vaak voorzien van een rauw ei en misosoep (vaak met tofu).


De lunch kan bestaan uit de chirashi zushi (zie onder bij sushi) en ingelegde groenten. Ook wordt wel een bentô (lunch doos) gebruikt. Dit is een doos waarin gekookte rijst, augurk, vis of vlees. Deze bentô zijn op overal te koop, ook bijv. in theaters, en zijn meestal mooie dozen en zijn heel specifiek voor bepaalde streken. Vergelijkbaar zijn de ekiben. Deze zijn in de treinen en op de stations te koop.


Als diner heeft men vaak rijstgerechten, maar ook gerechten als teriyaki of visgerechten met gekookte rijst, soep en natuurlijk groene thee.

Bij het eten wordt niet de volgorde aangehouden zoals wij die kennen. Soep bijv. wordt vaak aan het eind gegeten maar kan tijdens de hele maaltijd genuttigd worden. Alle gerechten worden bij het begin al neergezet zodat alles door elkaar gegeten kan worden.

 

Gerechten
Het is niet de bedoeling om hier alle gerechten te bespreken, we zullen ons beperken tot een paar bekende gerechten, waarbij moet worden aangetekend dat in Japan, en dan met name in de kleinere Japanse restaurants, natuurlijk niet alleen dit soort gerechten te krijgen zijn maar juist veelal de eenvoudige (en veel goedkopere) (gebakken)rijst- of noedelgerechten. Noedels zijn bami-achtige slierten. Dit kunnen dan de simpele gerechten zijn of een complete set (setto). Deze bestaat dan uit bijv. misosoep met een rijstgerecht en veelal een aantal keine bakjes met aangezuurde met kleine gerechtjes.

 

Sushi
Sushi is eigenlijk geen gerecht in de zin van het woord maar meer een snack en mede omdat het zo veelomvattend is wordt het apart besproken op de de
sushi-pagina.

 

Misosoep
Dit is een typisch Japanse soep (miso shiru), die in feite een wezenlijk onderdeel van het Japanse leven is. De soep bestaat uit tofu, niboshi (kleine gedroogde sardientjes), katsuoboshi (stukjes bonito, een tonijnachtige vis) en wasabi (de Japanse mierikswortel). Soep wordt niet als voorgerecht gegeten maar tijdens de hele maaltijd.

 

 

 

Sashimi

 

Sashimi op een menukaart van een Tokyo's restaurant.

 

 

 

Sashimi
Dit is rauwe vis, bijv. zeebrasem, zeebaars, tonijn of zalm, die in plakjes van ongeveer 1 cm dik gesneden worden uit de schoongemaakte en gefileerde vis. Het wordt meestal gegeten vlak voor of als eerste gerecht van een maaltijd zodat de fijne smaak nog geheel tot zijn recht komt. De plakjes worden in de sojasaus met wasabi gedipt en dan gegeten.

 

 

 

 

 

Tempura

tempura.jpg (23737 bytes)

Verschillende soorten tempura

 

 

 

Tempura is waarschijnlijk oorspronkelijk Portugees (Portugezen zaten al vanaf half 16e eeuw in Japan) maar is nu een typisch Japanse gerecht.
Kleine stukjes groente en vis worden in deeg gedompeld en daarna gefrituurd. De bekendste zijn de grote garnalen. Als men van vis houdt is dit zeker de moeite waard. In de betere restaurants worden de tempura vlak voor het opdienen of in het bijzijn van de klant gefrituurd.

 

 

 

 

 

 

 

Sukiyaki
Ook vleesgerechten zijn niet origineel Japans. Men at in Japan geen vlees, maar de Europeanen en vooral later de Amerikanen brachten dit naar Japan.
Sukiyaki is een eenpans vleesgerecht en bestaat, naast allerlei groenten, uit flinterdunne plakjes biefstuk. Diverse fijn gesneden groenten, tofu en het vlees worden in een koekenpan op een vuur op de tafel klaargemaakt. In de koekenpan ontstaat door de groenten, vlees en  sauzen een overheerlijk mengsel. Men maakt steeds kleine porties en in de betere (en duurdere) restaurants komt iemand de sukiyaki aan tafel klaarmaken en bedient steeds de klanten.

 

Shabu-shabu
Ook dit is een vleesgerecht met de flinterdunne plakjes biefstuk en groenten. Nu wordt alles in een pan met water zachtjes gekookt waardoor een bouillon ontstaat. Tijdens dit koken hoort men een zacht geluid dat men omschrijft als shabu-shabu. De groenten en vlees worden uit de boulillon gevist en met sauzen en rijst gegeten. Na afloop kan de ontstane bouillon als soep worden gegeten.

 

Teriyaki

Dit valt in de categorie yakimono ofwel gebraden gerechten. Vlees (meestal rundvlees maar dat is wel duur in Japan) wordt gebraden en dan voorzien van speciale teriyakisaus.

 

Wagyû (Wagyu)
Beroemd Japans runderras dat het zeer smakelijke maar ook zeer dure vlees levert, ook wel Kobe-beef genoemd. Het vlees is zeer sterk gemarmerd door de fijne spierverdeling en heeft daardoor een witte waas. Het merendeel van het vet bestaat uit meervoudig onverzadigd vetzuren en is dus goed voor hart en bloedvaten. De runderen, die overigens vaak uit Amerika komen en voor de slacht naar Kobe worden gestuurd, zijn dus van een bepaald ras maar worden ook gemasseerd en gevoerd met bepaalde granen en bier. Op de juiste wijze bereid behoort dit tot één van lekkerste vleesgerechten. Eén kilo kost ruim € 400.
wa-gyû betekent Japans rundvlees.

 

Yakitori
Kleine stukjes kip worden op een pen of bamboestokje geregen en boven een houtskoolvuur gegrild. Dit wordt dan gegeten met een yakitori saus. In Nederland zijn al verschillende yakitori restaurants.

 

Noedels
Japan heeft een traditie op het gebied van noedels, bamie-achtige slierten, die afhankelijk van de gebruikte ingrediënten verschillend genoemd worden. De bekendste zijn: soba, udon en râmen. Een schotel heeft de betreffende noedel als basis en daaraan kan men andere ingrediënten toevoegen. Ook bij het eten van noedels mag geluid gemaakt worden.
Soba bestaat uit lange dunne vermicellie-achtige slierten die gemaakt zijn van boekwijt en zijn bruin van kleur. Er zijn verschillende recepten die gebruik maken van soba.
Udon is een noedel van tarwe, dikker dan de soba en wit van kleur. Ook hier bestaan allerlei varianten van. Een bekende is de Kitsune Udon, met gefrituurde sojabonen en shichimi, een poeder met 7 verschillende specerijen. Râmen is een van de meest populaire schotels in Japan. Het bestaat uit Chinese noedels in kippenbouillon met sojasaus en miso (gefermenteerde sojabonenpasta).

 

 

Japanse links

http://www.belgium.co.jp/vincentvds/

http://nl.wikipedia.org/wiki/Japan

http://japan.startkabel.nl/

http://web-jpn.org/kidsweb/foreign/ho-index.html

http://japan.pagina.nl/

http://www.japan.starttips.com/

http://japan.beginthier.nl/

http://www.tastyweb.nl/default.asp?pagina=http://www.tastyweb.nl/TastyWeb/perland.asp?intLandID=2

http://www.japan.2link.be/

http://japan.start.nu/

http://www.travelmarker.nl/reiscafe/vakantiegroet/japan.htm