JordaniŽ

 

JordaniŽ is een land ten oosten van de rivier de Jordaan, gelegen tussen IsraŽl en de Westelijke Jordaanoever in het westen, Irak in het Oosten, SyriŽ in het noorden en Saoedi-ArabiŽ in het zuiden.

 

Geschiedenis
Het land was tot 1917 onderdeel van het Ottomaanse Rijk, toen dat door de geallieerde troepen verslagen werd gedurende de Eerste Wereldoorlog. Het land ging in 1922 deel uit maken van het Britse mandaatgebied Palestina. Abdullah van JordaniŽ werd in 1923 tot Emir van TransjordaniŽ verklaard, onder een voorlopige overeenkomst. De overeenkomst hield ook in dat als het Verenigd Koninkrijk Frankrijk kon overhalen SyriŽ op te geven, Abdullah daar ook Emir mocht worden. Op 1 maart 1946 werd het land formeel onafhankelijk en heette toen TransjordaniŽ ('over de Jordaan').

Direct na de beŽindiging van het Britse mandaat over Palestina in 1948 en het uitroepen van de staat IsraŽl, veroverden Transjordaanse troepen Judea en Samaria (nu meer bekend als de Westelijke Jordaanoever) die volgens het deelplan van Resolutie 181 voor de Arabisch-Palestijnse staat bestemd waren, alsook enkele plaatsen die voor de joods-Palestijnse staat bestemd waren. Irak, bestuurd door een broer van de koning van TransjordaniŽ, werkte met hen samen. Oost-Jeruzalem, inclusief de Oude Stad, dat een neutrale status zou krijgen, werd door de Arabieren veroverd. Nadat Irak haar troepen terugtrok, kwamen alle gebieden als de Westelijke Jordaanoever onder uitsluitend Jordaanse bezetting.
 


In 1949 werd de Westoever (korte naam) geannexeerd op verzoek van zo'n 2000 Palestijnse notabelen. Zij waren van mening dat TransjordaniŽ hen tegen de zionisten kon beschermen. Slechts het Verenigd Koninkrijk en Pakistan erkenden deze annexatie, de meeste Arabische landen waren fel tegenstander. Internationale betrokkenheid bij de bezetting/annexatie was evenwel minimaal. TransjordaniŽ, dat nu de facto aan beide kanten van de Jordaan lag, veranderde haar naam in JordaniŽ. Aanvallen uit Jordaanse gebieden op IsraŽl, waren aan de orde van de dag.

In 1951, gedurende het korte leiderschap van Koning Talal, werd een liberale grondwet ingevoerd. JordaniŽ werd een constitutionele monarchie. Na een staatsgreep in 1957 verspreidde Koning Hoessein (1953-1999) echter het parlement. Daarna regeerde hij praktisch als dictator, totdat hij in 1992 politieke partijen weer toestond.

In 1967 werd de Westoever door IsraŽl op JordaniŽ veroverd, en tot bezet gebied gemaakt (alleen oost-Jeruzalem werd ingelijfd). Zo'n 200.000 Palestijnen vluchtten naar JordaniŽ, alsmede vele Palestijnse strijders. De Palestijnse strijders en Jordaanse regeringstroepen vielen hierna herhaaldelijk de Westoever binnen. IsraŽlische vergeldingsacties en aanvallen op JordaniŽ ondermijnden de stabiliteit van het land.

In 1970 kaapte het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina drie westerse vliegtuigen, waarna de vliegtuigen in JordaniŽ landden. Na acht dagen van gevechten tussen regeringstroepen en Palestijnse guerrilla's, die de kapers beschermden, werd een bestand getekend. De stabiliteit van het land kwam echter direct in gevaar en de koning besloot de militante Palestijnen uit zijn land te verwijderen. In de maanden daarna werden de Palestijnse strijders verslagen en JordaniŽ uitgezet. In juli 1971 waren hun laatste bases vernietigd.

Volgens sommigen richtte koning Hoessein daarna in de jaren zeventig bloedbaden aan onder de Palestijnse bevolking van JordaniŽ, die zijn regime zouden ondermijnen. Ook nu was de internationale aandacht zeer beperkt.

In 1989 voerde Koning Hoessein de verkiezingen weer in en gaf het parlement en de regering geleidelijk weer een grotere macht. Vanaf 1992 mocht men weer partijen vormen. In 1993 hield JordaniŽ, voor het eerst sinds 1956, verkiezingen waar meerdere partijen aan meededen. In 1994 werd een vredesverdrag getekend met IsraŽl.

 

Koningen van JordaniŽ

Naam

Jaar van kroning

Jaar van abdicatie

Abdullah I

1923

1951

Talal

1951

1952

Hoessein

1952

1999

Abdullah II

1999

heden

Het Jordaanse Koningshuis behoord tot de clan van de Hasjemieten en stamt af van Hashem, de overgrootvader van Mohammed.

 

Gegevens

Geografisch
Hoofdstad: Amman (1.430.000 inwoners)
Andere steden: Akaba, Al-Karak, Az-Zarqa, Irbid, Ma'an, Jerash
Landschap: 90% woestijn
Rivieren: Jordaan
Meren: Dode Zee
ZeeŽn: Golf van Akaba

Bevolking
Bevolkingsgroepen: Arabieren 98%, Tsjerkessen 1%, ArmeniŽrs 1%, Turken, Koerden
Bevolkingsgroei: 2,49% (2006); in de 20e eeuw is de bevolking meer dan vertienvoudigd; in 1900 waren er 450.000 JordaniŽrs [1].
Talen: Arabisch (officiŽle taal), Engels
Religie: Soennitische islam 93%, christendom 5%, Sjiisme, Druzen

Politiek en bestuur


Politiek systeem: Parlementaire monarchie. Volksvertegenwoordiger elke 4 jaar gekozen, senaat elkaar 4 jaar benoemd door de koning.
Staatshoofd: koning Abdullah II van JordaniŽ (sinds 1999)
Regeringsleider: Maaruf al-Bakhit (sinds november 2005)
Ministerraad: 25 personen, waaronder 4 vrouwen.
De regering gaat ingrijpende hervormingen doorvoeren om het land moderner en democratischer te maken.

Het land kent nog geen echte persvrijheid. Hoewel er onafhankelijke media bestaan (dat wil zeggen niet door de staat opgezette), wordt kritiek op bevriende naties bestraft met gevangenisstraf. Kritiek op de koning is ondenkbaar in JordaniŽ.

Economie
BNP: $26.8 miljard ($4700 per inwoner) (2005)
Groei BNP: 6.1% (2005)
Inflatie: 4.5% (2005)
Werkloosheid: 12.5% (2004)
Ontwikkelingshulp: Ontvangen $552 miljoen(2000)
 

Productie
Landbouw: fruit, groente, graan
Delfstoffen: fosfaat, potas, Olschiefer
Industrie: olieraffinage, cement

Handel
Export: $1,00 miljard
Exportproducten: chemische producten, kunstmeststoffen, halffabrikaten
Exportpartners: India (16%), Irak (9%), Saoedi-ArabiŽ (9%)
Import: $3,292 miljard
Importproducten: machines, voedingsmiddelen, brandstof
Importpartners: Irak (15%), Duitsland 11%, Verenigde Staten 10%
Havens: Akaba

Toerisme
RuÔnestad Petra
De Romeinse ruÔnes van Jerash
Wadi Rum natuurgebied
Dode Zee
Dana natuurgebied
Wadi Mujib natuurgebied
Kentekenplaat: JOR

 

 

JordaniŽ is een tamelijk klein land in het Midden - Oosten dat  gelegen is tussen twee staten die elkaars bloed wel kunnen drinken: IsraŽl en Irak. Politiek gezien heeft het land van wijlen koning Hoessein het moeilijk: ze willen de kool en de geit sparen. Enerzijds willen zij het machtige IsraŽl tot vriend houden, anderzijds hebben ze ook geen zin om te botsen met het agressieve Irak van Saddam.

De bevolking heeft het tamelijk moeilijk met deze politiek, een groot deel van de JordaniŽrs bestaat uit (gevluchte) Palestijnen die in dit  land hun bestaan hebben opgebouwd.

De rest zijn BedoeÔenen die sympathie hebben voor hun Palestijnse landgenoten of een herwaardering van de Islam voorstaan. De jonge koning Abdullah is westers opgevoed en dat valt niet bij iedereen in de smaak. Bovendien is hij ook nog getrouwd met een westerse vrouw, net als zijn vader trouwens. Hoessein regeerde met harde hand, terwijl zijn zoon een voorstander is van meer democratische middelen om zijn volk te leiden.

 

(Links: Hoessein - Rechts: Abdullah)

 

 

Het land is enkele malen groter dan Nederland en telt tegen de 4 miljoen inwoners. Ongeveer de helft daarvan is van Palestijnse afkomst. Arabisch is de officiŽle taal, maar er wordt ook veel Engels gesproken. Ruim 90% van de bevolking is islamitisch (soeni-richting), een minderheid is christelijk (vooral Grieks-orthodox).

JordaniŽ heeft het beste klimaat van het Midden-Oosten: warme heldere dagen, koele nachten en acht volkomen regenloze maanden per jaar. Het regenseizoen valt in de wintermaanden. Het grootste gedeelte van het land bestaat uit woestijn, slechts 10% ervan is geschikt voor landbouw. In de Jordaan - vallei vindt irrigatielandbouw plaats: fruit, groente, noten, tabak. De grootste inkomensbron van het land is de export van fosfaten. Toerisme staat (of stond?) nummer twee.

Een groot toekomstig probleem is de watervoorziening. Het grondwaterpeil is dramatisch aan het zakken. Volgens de Arabische landen tapt IsraŽl te veel water weg voor haar intensieve landbouwactiviteiten. Een mogelijke oorzaak van oorlog in de toekomst?

Als je het land gaat bezoeken mag er geen stempel van een bezoek aan IsraŽl in je paspoort voorkomen. De plaatselijke geldeenheid is de dinar. In 1994 was nog een visum vereist. Drink er geen water uit de kraan. Alle bekende credit cards en ook cash dollars worden er alom geaccepteerd.
 

 

Amman
Er wonen hier 1,8 miljoen mensen en het is de enige echt grote stad van JordaniŽ. Amman heeft een monotone bebouwing en ligt verspreid over twintig heuvels. Hoewel Amman zich heeft aangepast aan de moderne tijd, is het toch een oude stad, bekend als Rabbath Ammon in de oudheid en later als Philadelphia, ťťn van de 10 Grieks-Romeinse steden uit de Dekapolis, de tiensteden-bond.

Historische schatten
In Amman vindt de toerist volop historische schatten zoals ruÔnes uit de Romeinse, Byzantijnse en vroeg-Islamitische periode, Jabal al-Qal'a (de Citadelheuvel), een Romeins amfitheater uit de tweede eeuw na Christus, en een museum met vondsten uit de prehistorie en fragmenten van de Dode Zee-bijbelrollen. De oorspronkelijke bewoners van JordaniŽ waren bedoeÔnen en boeren. Later kwamen er veel soennitische moslims uit de Kaukasus naar het land.

Islam
Momenteel bestaat de Jordaanse bevolking voor zestig procent uit Palestijnen en negentig procent van de bevolking is moslim. De grote diversiteit aan mensen is duidelijk te zien in de straten van Amman. De markt (souk) is altijd een leuke plek om te bezoeken in het buitenland, niet in de minste plaats omdat je daar makkelijk in contact komt met de plaatselijke bevolking. Hoewel er ook vrouwen rondlopen zijn het toch voornamelijk mannen die in JordaniŽ de boodschappen doen.

Dode zee
Op een uurtje rijden van Amman ligt onze volgende bestemming: De Dode Zee, de zoutste zee op aarde. Deze zee bevat acht keer zoveel zout als iedere andere zee en er is geen plant of dier die hierin kan overleven. De Dode Zee is ruim 430 meter diep, 17 km breed en 80 km lang, en ligt 394 meter beneden de zeespiegel. Daarmee is deze zee het ultieme dieptepunt van de aarde!


Petra, 'De Roze Stad'

Vanaf de Dode Zee is het bijna drie uur rijden naar de Verborgen Stad in de bergen. Petra is het erfgoed van de NabateŽrs, een ijverig Arabisch volk dat meer dan 2000 jaar geleden in Zuid-JordaniŽ leefde. Vanuit een goed verborgen schuilplaats beheersten ze de handelsroutes van het oude ArabiŽ. Tijdens de 16e eeuw ging Petra volledig verloren voor het Westen en de stad bleef voor bijna 300 jaar verborgen.

Werelderfgoed
Sinds Petra in 1812 door een ontdekkingsreiziger werd (her)ontdekt, hebben velen hun leven gewaagd om deze stad te kunnen zien. Tegenwoordig is de toegangsweg naar Petra gelukkig een stuk begaanbaarder. De Siq is een kloof van ongeveer anderhalve kilometer lang die naar de stad leidt. Petra wordt ook wel de 'Roze Stad' genoemd vanwege de bijzondere roze-rode zandstenen die overal voor gebruikt zijn. Gangen en trappen leiden naar honderden gebouwen, gevels, graven, bahuizen en tempels. Petra is door de UNESCO uitgeroepen tot werelderfgoed en er wordt hard gewerkt om alles voor het nageslacht te behouden.

Woestijn van Rum
Wadi Rum is de grootste en misschien wel de mooiste woestijn van JordaniŽ. Hier verbleef ooit de Engelse officier Lawrence of Arabia met enkele bedoeÔenenleiders en hun legers tijdens de Arabische opstand in 1917. Floortje maakte een tocht door wat sommigen het Jordaanse antwoord op de Grand Canyon noemen. De woestijn van Rum is beroemd om haar prachtige panorama's met rode duinen en heftige rotsformaties.

Verkenning per luchtballon bijvoorbeeld
Vooral de Seven Pillars of Wisdom spreken bij velen tot de verbeelding. Er zijn verschillende manieren om de woestijn te verkennen; te voet, per jeep of kameel of zelfs in een luchtballon. Neem wel een gids mee, want je raakt hier zo de weg kwijt! De grenzen van JordaniŽ worden in deze woestijn bewaakt door de 'Desert Patrol', woestijnpolitie op een kameel.

Aqaba & De Rode Zee
Na het ontstaan van de staat IsraŽl in 1948 verloor JordaniŽ het gebruik van de havens Haiffa en Jaffa, en moest het land terugvallen op Aqaba. Vanaf dat moment begon de groei van deze havenstad aan de Golf van Aqaba, het noordelijkste deel van de Rode Zee. Hoewel in de stad best wel wat bezienswaardigheden zijn, is met name de Rode Zee een toeristische trekpleister. Aqaba is JordaniŽ's venster op de zee.

Het biedt een welkome afwisseling na de stoffige woestijn van het noorden. De zandstranden en koraalriffen zijn bij Aqaba het puurst vergeleken met de rest van het gebied rond de Rode Zee en vanaf hier kun je ook de IsraŽlische badplaats Eilat zien liggen. Aqaba ligt namelijk in het zuidelijkste puntje van JordaniŽ, en door haar ligging trekt de stad dan ook veel toeristen.
 


Welkom

Gastvrijheid is ťťn van de hoekstenen van het Arabische leven. Het is doodnormaal voor Jordaanse families (zeker voor de bedoeÔenen) om vreemdelingen in hun huizen te verwelkomen. Deze traditie komt voort uit de hardheid van het leven in de woestijn; zonder voedsel, water en beschutting zouden de meeste woestijnreizigers simpelweg niet overleven.

Dus waar je ook bent in JordaniŽ, je zult om de haverklap worden uitgenodigd bij mensen thuis voor een kopje thee of om iets te eten.

Voor een georganiseerde reis naar JordaniŽ kun je contact opnemen met Shoestring.

Meer algemene informatie over het land kun je vinden op deze twee websites:
 

JordaniŽ Startpagina en Jordaans Verkeersbureau


Voor informatie over vluchten naar JordaniŽ kun je terecht bij Royal Jordania Air.