Nostalgisch Speelgoed


Toen je opa en oma nog klein waren, speelden ze, net als jij, ook buiten met vriendjes en vriendinnetjes. Ze speelden dan met tollen, hoepels, stelten, blikken om 'bliklopen' te doen, klossen, verstoppertje of met een springtouw. Als je goed hebt gelezen, kun je zien dat er een aantal spelletjes zijn, die je zelf ook nog speelt met vriendjes en vriendinnetjes!


Er bestonden ook nog geen bestuurbare auto's of poppen die konden praten, huilen, drinken en plassen!
De huizen van barbie waren er ook nog niet. Vaak maakte vader zelf een poppenhuis van hout, met daarin ook de meubels (tafeltjes, stoeltjes en zelfs een bedje). Moeder zorgde dan voor het dekentje van stof op het bed.

 

 

De Yo-Yo, De Hoela Hoep, de klik-klakballen en de zeepkistenrace: allemaal waren het enorme rages onder kinderen, maar ook onder volwassenen. Hieronder staan alle rages op een rijtje, met beeldmateriaal!

 

 

De Yo-Yo

 

In 1932 was er een yo-yo rage in Nederland volgens het Polygoon journaal. Van een verkeersagent tot een klein meisje op een po, iedereen speelde met de yo-yo, zo laat het filmpje zien.

Maar dit speelgoed bestaat al veel langer, de geschiedenis van de yo-yo gaat terug tot 500 voor Christus, toen yo-yo┤s werden gemaakt van terracotta schijfjes. Op een vaas uit de Oudheid is een afbeelding te zien van een jongetje dat met een yo-yo speelt.

In Europa is de eerste afbeelding van de yo-yo als speelgoed te vinden op een Nederlandse tegel (zie de foto hiernaast). In Frankrijk werd de yo-yo populair in adelijke kringen in de 18de eeuw. De yo-yo heette daar "bandalore".
De yo-yo werd in de jaren 20 van de 20ste eeuw een heuse rage in Amerika, toen een Fillipijnse Amerikaan Pedro Flores de "Yo-Yo Manufacturing Company" opende in Santa Barbara, Californie.
In de jaren 30 kwam de rage dus in Nederland, zoals te zien is in het filmpje hiernaast.

 

Filmpje

De Yo Yo Rage

 

 

De Hoela Hoep

 

Eind jaren 50 was er in Nederland een hoela hoep rage, de hoepel was het favoriete speelgoed. Ook de hoepel dateert, net als de yo-yo, van 500 voor Christus. Hoepelen raakte in de 19e eeuw in onbruik omdat het in verband werd gebracht met hartklachten. De hoela hoep werd weer populair in 1957 toen hij opnieuw werd uitgevonden door twee pas afgestudeerden, Richard Knerr en Arthur "Spud" Melin. In het Polygoon jaaroverzicht van 1958 wordt de nieuwe hoela hoep rage getoond.

 

Filmpje

De Hoela Hoep Rage

 

 

De Zeepkistenrace

 

In 1950 was er een nieuwe rage: de zeepkistenrace. Polygoon meldt: 'De uit Amerika ge´mporteerde zeepkistraces hebben hun bestaansrecht in ons land aangetoond.' 'Het is voor de toeschouwers even opwindend als voor de jongelui zelf.' In de film zien we zeepkistenraces in de bossen bij Rhenen. De 'renners', compleet met valhelmen, starten met drieŰn naast elkaar en rijden, met langzaam toenemende snelheid, over een parcours dat is uitgezet over een geleidelijk naar beneden aflopende laan door het bos.

 

Filmpje

De eerste echte zeepkistenrace

 

 

Klik-klak ballen

 

Klik-klak ballen werden een rage in zomer van 1971. In het fragment uit OVT vertelt Rachel Markovits, dochter van de inmiddels overleden directeur van de fabriek die de balletjes in Nederland introduceerde, het verhaal van de klik-klak ballen.

 

Filmpje

Rage klik klak ballen

 

 

De Swing Wing Toy

 

Een van de raarste speelgoedrages uit Amerika: De Swing Wing toy. Waarschijnlijk dateert dit reclame filmpje uit de jaren zestig. De Swing Wing wordt aangeprezen: een soort hoofddeksel wat je moet rondzwaaien doot met je hoofd te bewegen. In dit absurdistische filmpje zien we allerlei kinderen met de Swing Wing op hun hoofd zwaaien, terwijl "the Swing wing, it┤s a fun thing" wordt gezongen.

 

Filmpje

Swing Wing Toy

 

 

Bliklopen

 

Bliklopen is een oudhollandse bezigheid waarbij het de bedoeling is dat men loopt op blikken.

De blikken zijn aan weerszijden doorboord en door de gaatjes wordt een touw gehaald. Het touw wordt vastgeknoopt en men kan nu op de blikken gaan staan en de touwen ter stabiliteit in handen nemen. De touwen worden een beetje strak vastgehouden zodat de blikken onder de voeten blijven. Nu kun je vooruitbewegen door gewoon een loopbeweging te maken. Je bevindt je nu een kleine afstand boven de grond.

Vroeger werden de bliklopers van een huis-tuin-en-keuken conservenblik en touw gemaakt. Vandaag de dag kan men plastic varianten kopen hoewel de filosofie achter het bliklopen hetzelfde blijft.

 

Met dank aan de VPRO