Turkije

 

 

Met dank aan Wikipedia en landenweb voor tekst en uitleg en aan Travel-images en hun fotograven voor de foto's


De republiek Turkije ligt voor het grootste deel in AziŽ, op het schiereiland AnatoliŽ (of Klein AziŽ) tussen de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. Een klein deel rond de grootste stad Istanboel ligt in Europa. Het Aziatische en het Europese deel worden gescheiden door de Dardanellen, de Zee van Marmara en de Bosporus, die gezamenlijk de Middellandse Zee met de Zwarte Zee verbinden. Turkije grenst in het westen aan Griekenland, Bulgarije en Cyprus, en in het oosten aan GeorgiŽ, ArmeniŽ, Iran, Irak en SyriŽ.

 

 

Geschiedenis

 


De Turken in het huidige Turkije zijn de afstammelingen van Oghuz-stammen die vanuit Centraal-AziŽ naar AnatoliŽ zijn getrokken. De eerste grote emigratie van Turken begon circa 1000 jaar geleden. In 1071 versloeg de Seldjoekse leider Alp Arslan de Byzantijnse keizer Romanus IV nabij Manzikert, dit resulteerde in de stichting van het sultanaat rond Konya. Ongeveer 200 jaar na de stichting van het Ottomaanse Rijk werd de Turkse hoofdstad verplaatst naar Istanboel (1453) en begon hun overheersing over een deel van de islamitische en christelijke wereld.
Dit Ottomaanse Rijk kende zijn grootste bloeitijd in de zestiende eeuw. Daarna trad het verval in en veroverden Oostenrijk en Rusland grote delen van het Ottomaanse grondgebied. Na de verloren Eerste Wereldoorlog resteerde het huidige Turkije en werd het sultanaat een moderne republiek.

 

 

Actuele ontwikkelingen

 

 

In het jaar 2001 beleefde de Turkse economie een grote crisis, met torenhoge inflatie. Naast economische en monetaire hervormingen waren het ook de aanslagen van 11 september 2001 die het land er weer bovenop brachten: Als enige islamitische NAVO-land werd Turkije plotseling van geopolitiek belang als intermediair tussen het westen en de Islamitische wereld, en kreeg daarom aanmerkelijke financiŽle steun. Als tegenprestatie speelde Turkije een leidende rol in de vredesmacht in Afghanistan. Maar ook de binnenlandse politiek van Kemal Dervis, superminister van economie en financiŽn, speelde een niet te onderschatten rol.


Gedurende 20 jaar werd er in het zuidoostelijke Koerdistan strijd gevoerd tussen het regeringsleger en opstandelingen die strijden voor een onafhankelijk Koerdistan, onder leiding van de Koerdische arbeiderspartij PKK, doch op 4 april 2002 besloot de partij de gewapende strijd op te geven. De corruptie en het Moslimfundamentalisme worden thans door het leger als de grootste vijanden van Turkije gezien.


Turkije hoopt op toetreding tot de Europese Unie, doch diverse landen en partijen binnen de Unie hebben daarover nog ernstige twijfels, en bij de toetredingsbesprekingen in 2002 is er vanuit de Unie geen datum voor eventuele toetreding genoemd. Binnen Turkije zijn rond dezelfde tijd wel hervormingen doorgevoerd die toetreding mogelijk moeten maken. Zo werd de doodstraf in vredestijd afgeschaft, werden er meer rechten toegekend aan de Koerdische minderheid, kwam de politie onder strengere controle te staan, en werden de vrijheid van meningsuiting en drukpers minder aan banden gelegd.
 

 

Geografische gegevens

 

 

Oppervlakte: 779452 km2


grenzen: 2627 km, waarvan met ArmeniŽ 268 km, Azerbeidzjan 9 km, Bulgarije 240 km, GeorgiŽ 252 km, Griekenland 206 km, Iran 499 km, Irak 331 km, SyriŽ 822 km
 

kustlijn: 7200 km
 

Hoogste punt: Ararat, 516
 


Geofysische gegevens
Turkije ligt in een gebied met een complexe tektonische structuur. Het grootste deel van Turkije wordt gevormd door het Anatolische blok. Dit blok zit als het ware ingeklemd tussen een aantal grotere platen. In het noorden, langs de zuidoevers van de Zwarte Zee, wordt het Anatolische blok begrensd door de Eurazische plaat. Hier loopt de Noord-Anatolische breukzone. Deze breukzone heeft vele zware aardbevingen veroorzaakt. De platen in het zuiden van Turkije zijn de Afrikaanse plaat en de Arabische plaat. Deze twee platen hebben een beweging in noordelijke richting. De begrenzing met de Arabische plaat wordt gevormd door de Oost-Anatolische breukzone. Dit is de breukzone waar de beving bij BingŲl op 1 mei 2003 zich naar verwachting heeft voorgedaan. Als gevolg van de grootschalige bewegingen wordt het Anatolische blok naar het westen gedreven. Dit veroorzaakt niet alleen seismische activiteit in het noorden en in het oosten van Turkije maar ook in het westen, langs de kusten van de Middellandse Zee, waar het aansluit bij de activiteit in Griekenland.

 

Bevolking

 

  

 

inwoneraantal: 65,3 miljoen
 

bevolkingsgroepen: Turken 85%, Koerden 15%
 

staatkundige indeling: 81 provincies, onderverdeeld in 923 districten.
 

hoofdstad: Ankara (2,94 miljoen inwoners)
 

Andere grote steden met inwoneraantal in miljoenen: Istanboel 8,28, Izmir 2,13, Adana 1,13, Bursa 1,10, Gaziantep 0,79
 

talen: Turks (90,5%) is de enige officiŽle taal. Onder de vele minderheidstalen zijn

 

Koerdisch (8,6%), Arabisch (1,6%), Armeens, Lazisch, Georgisch, Circassisch, Ladino e.a.
 

religie: Islam (>99%)

 

 

Politiek

 

 

parlement: eenkamerparlement, 550 leden, vijfjaarlijks gekozen, kiesdrempel 10%
 

staatshoofd: president, gekozen voor 7 jaar door het parlement
 

president: Ahmet Necdet Sezer (sinds mei 2000)
 

premier: Recep Tayyip Erdogan (sinds maart 2003)
 

belangrijkste partijen: AK-partij (islamitisch), DSP (sociaal-democratisch), MHP (extreem-rechts/nationalistisch), Moederlandpartij (conservatief), DYP (conservatief), CHP (sociaal-democratisch)

 

 

Economie

 

 

munteenheid: Turkse Lira (TL) = 100 Kurus
 

koers (2002): 1 TL=0,000001 Ä
 

BNP: 202,1 miljard US$ (3100$ p.p.)
 

Groei BNP: 7,2%
 

werkloosheid: 8,3%
 

landbouw: granen, katoen, zonnebloemen en andere oliegewassen, maÔs, suikerbieten, aardappelen, thee, wijn, noten, olijven, vijgen
veeteelt: schapen, geiten, runderen, pluimvee
 

delfstoffen: bruinkool, chroom, koper, borax, aardolie, aardgas, bauxiet, ijzer, mangaan
 

industrie: vooral textielindustrie. Daarnaast ook levensmiddelen, staal-, automotive-, papier-, elektronica-, petrochemische en chemische industrie.
export: 31,7 miljard US$

 

exportprodukten: halffabrikaten 29%, kleding 26%, voedingsmiddelen 14%, auto's
exportpartners: Duitsland (21%), Verenigde Staten (9%), Verenigd Koninkrijk (7%)
 

import: 54,0 miljard US$


importprodukten: machines en transportmiddelen 39%, halffabrikaten 18%, chemie 14%


importpartners: Duitsland (15%), Japan (11%), ItaliŽ (8%)

 

 

Transport

 

spoorwegen: 8682 km, waarvan 1524 km geŽlektrificeerd


wegennet: 386000 km, waarvan 1/3 verhard


internationale vliegvelden: Istanbul, Ankara, Izmir, Adana, Dalaman, Antalya, Bodrum


havens: Gemlik, Hopa, Iskenderun, Istanbul, Izmir, Kocaeli (Izmit), Icel (Mersin), Samsun, Trabzon, Antalya.

 

 

Het hoogland van AnatoliŽ is het belangrijkste landschap van Turkije.
Het bestaat uit een ca. 2000-2500 m hoge, boomloze, deels woestijnachtige
hoogvlakte, in het noorden en in het zuiden door hoge randgebergten omgeven, allebei met een groot aantal toppen van 3000 m en meer. Naar de EgeÔsche zijde lost het hoogland zich op in een aantal kleinere gebergten.
Op het hoogland bevindt zich een gebied zonder afvloeiing, dat ongeveer eenderde van het gehele hoogland in beslag neemt.AnatoliŽHet bestaat
voor een groot deel uit zoutsteppen, afgewisseld met zoutmoerassen en
zoutpannen. Het vrijgekomen bodemzout werd met het overblijvende water naar het
laagste punt van het gebied gevoerd, waar het op 940 m hoogte het Tuz GŲlŁ (= Zoutmeer; ca. 1650 km2) vormde. Ook in het zuidwesten van het afvoerloze gebied vormden zich zoutmeren. Langs de gehele kust van het schiereiland loopt een smalle vlakte, waar de rivieren brede en diep in het land dringende dalen hebben gevormd.
Het Armeense Hoogland begint ongeveer op de lijn waar het schiereiland Klein-AziŽ naar voren treedt; de bergketens van Pontisch Gebergte en Antitaurus komen hier samen en waaieren daarop weer naar het oosten zodanig uit dat een groot, vrijwel geheel uit vulkanische gesteenten bestaand hoogland wordt gevormd: ArmeniŽ. De gemiddelde hoogte hiervan bedraagt ca. 1650 m; in het noorden en zuiden stijgt het echter in zijn randgebergten tot meer dan 4000 m. In het oosten ligt Turkijes hoogste berg, de Ararat (5156 m). Turkije ligt in een gebied dat zich kenmerkt door het vaak optreden van aardbevingen, dikwijls van zeer verwoestend karakter. Vulkanisme is eveneens over heel Turkije verbreid, doch het sterkst geconcentreerd in ArmeniŽ. In West-AnatoliŽ begon de vulkanische activiteit sinds 1924 opnieuw. Europees Turkije is een grotendeels laag gelegen landschap met veel moerassen.
 


Turkije bezit weinig rivieren, die bovendien vrijwel niet geschikt zijn voor de scheepvaart. Globaal gezien stromen de rivieren naar alle zijden van het Anatolisch plateau af en doorbreken op weg naar zee de randgebergten. Zij hebben een groot verval (tot 11%) en ontwikkelen daardoor een sterke erosiewerking; aan de monding vormen zij dikwijls deltalandschappen uit het meegevoerde materiaal. De grootste geheel op Turks gebied stromende rivier is de Kizil Irmak (= Rode Rivier). De Turkse meren liggen grotendeels in de beide afvoerloze gebieden en hebben deels zout, deels brak, op plaatsen met ondergrondse waterafvoer voor een deel zelfs zoet water.

 

 

Klimaat

 

 

Het klimaat vertoont grote verschillen, die vooral samenhangen met de ligging ten opzichte van de zee en de hoogte. Het binnenland bezit een sterk landklimaat, terwijl de kusten een zeeklimaat hebben. Depressies, gemiddeld ongeveer vijf per jaar, komen uitsluitend in het koude jaargetijde voor en trekken dan over de Zwarte Zee of over de Middellandse Zee, maar nooit over het centrale hoogland. Hun invloed gaat niet verder dan enige tientallen kilometers landinwaarts. Daardoor komen in het binnenland zeer lage temperaturen voor. Aan de voorzijde van de Middellandse-Zeedepressies voeren woestijnwinden droge, warme lucht ook naar het binnenland, met name in het voorjaar. 's Zomers waaien onder invloed van de lage druk boven AziŽ noordelijke winden. De kusten zijn dan koeler dan het binnenland, juist tegengesteld aan de wintersituatie. Behalve langs de kust, m.n. van de Zwarte Zee, is de neerslag gering en sterk wisselend.

 

       

 

Turkije heeft alles wat een toerist maar kan wensen. Een aangenaam klimaat, gezellige badplaatsen, prachtige landschappen, een indrukwekkende cultuurgeschiedenis, een beroemde keuken en een vriendelijke bevolking. Redenen genoeg dus om hier een vakantie door te brengen.

 

 

Afwisselend landschap
Een groot deel van de 8.000 km lange kustlijn heeft een toeristische bestemming. Alleen de Zwarte-Zeekust in het noordoosten nog niet. De kust is hier geen aanrader, maar het Pontisch Gebergte met dichtbegroeide bossen is een fantastisch wandelgebied. Parallel aan de zuidkust loopt het Taurusgebergte met beboste en kale hellingen. Door de hoogvlakte stromen vele rivieren, ook de meren zorgen voor een aangename afwisseling.

 

In het westen zijn wel duizend hete thermale bronnen. Het maanlandschap van CappadociŽ is het gevolg van vulkanische uitbarstingen. De kalkterrassen van Pamukkale danken hun bestaan aan het afgezette kalkzout dat afkomstig is van zwaar kalkhoudende waterstroompjes.

 

   

 

Taal


Met Engels en Duits kunt u bijna overal terecht, vooral in de grote steden en in de EgeÔsche en mediterrane toeristencentra. Op Turkse scholen is Engels de belangrijkste vreemde taal. Onbekendheid met het Turks is daarom geen probleem tenzij u in afgelegen streken of het oosten reist.
Dankzij AtatŁrk gebruikt het Turks vanaf de jaren twintig het Latijnse alfabet (net als het Nederlands) met slechts een paar extra tekens, zoals tremaís, die een bepaalde uitspraak aangeven. Het Turks is een Oeral-AltaÔsche taal, noch verwant aan de Indo-Europese talen, noch aan het Arabisch. De grammatica is bijzonder ingewikkeld.

 

 

Cultuur

 

 

Ondanks alle associaties met het Oosten is Turkije een efficiŽnt land, waar de bussen en treinen op tijd rijden en de mensen zeggen wat ze bedoelen. De Turken zijn recht door zee en zullen gewoon nee zeggen wanneer iemand iets onmogelijks van ze vraagt, in plaats van de persoon in kwestie af te schepen met allerlei beloften en verzekeringen.
In het openbaar lijken Turken stuger wordt nauwelijks gelachen op straat maar als u ze beter leert kennen, blijken ze wel degelijk gevoel voor humor te bezitten. Hun gereserveerde houding leverde ze bij vroegere reizigers de titel Ďde Engelsen van het Oosten op. Hoewel in het algemeen lijdzaam en geduldig, kunnen de Turken gewelddadig reageren als iets ze echt te ver gaat. Turkse soldaten er bestaat een dienstplicht van twee jaar worden beschouwd als de taaiste ter wereld.
Turkije is nog steeds een mannenmaatschappij: de twee hoogst geprezen deugden zijn eer en mannelijkheid. In een Turkse gevangenis staat de dief onderaan de ladder, de moordenaar bovenaan. Motieven voor moord hebben meestal te maken met eer en zijn dus respectabel. Wanneer bijvoorbeeld een man in een vlaag zijn ontrouwe echtgenote en haar minnaar doodt, wordt dat beschouwd als een persoonlijke erezaak.
De invloed van de islam blijft sterk en in de meeste autoís en taxiís hangen amuletten om het boze oog af te weren. Het alcoholgebruik is matig en openbare dronkenschap ondenkbaar. Jonge Turken stellen prijs op een goede opleiding en de beroepsbevolking is hooggeschoold, met naar verhouding meer afgestudeerden dan in sommige Noordeuropese landen. De kwaliteit van het onderwijs blijft ongelijk verdeeld. De meeste leraren en middelen gaan naar het toch al begunstigde westen, ten koste van het provinciale oosten.

 

Temperaturen

 

Het contrast tussen het vruchtbare laagland aan de kust en het bergachtige binnenland is zeer groot en heeft enorme verschillen in seizoenstemperatuur tot gevolg. In het oosten kan de temperatuur in de winter dalen tot -40 įC met 120 dagen van het jaar sneeuw, terwijl de EgeÔsche kuststreken zachte, regenachtige winters hebben en zomertemperaturen van rond de 35 įC. De meeste regen valt langs de Zwarte-Zeekust.

 

 

Eten&Drinken

 

       

 

Het meest opwindende aan de Turkse keuken zijn de meze, heerlijke hapjes die op zichzelf al een maaltijd vormen of als voorgerecht worden gegeten. Met de meze stellen de Turkse koks hun fantasie en creativiteit op de proef, bijvoorbeeld 101 variaties met aubergine. De meze zijn bij uitstek geschikt voor vegetariŽrs, bŲrek (pasteitjes gevuld met kaas en kruiden), dolma (druivebladeren gevuld met rijst), auberginedips en salades, yoghurt en knoflooksausjes.

 

 

Olijfolie is de basis van de Turkse keuken. Sommige mensen vinden dat te vettig, weer andere zweren erbij. Het schijnt dat die olijfolie de weelderigheid van de haardossen stimuleert, die in de mediterrane streken zo wordt gewaardeerd. Aan de presentatie wordt de grootste zorg besteed, zelfs het kleinste gerechtje wordt gegarneerd met peterselie, citroen en olijven. Bij de meze wordt zoveel versgebakken Turks brood (pide) geserveerd als u maar wilt.

 

 

Vanwege de vier zeeŽn die de Turkse kusten beroeren is ook vis een hoofdbestanddeel van de Turkse keuken. Naast de hamsi, lekkere vishapjes van ansjovis als onderdeel van de meze, worden er hoofdschotels van zeebaars, boniter, zwaardvis, inktvis, grote garnalen, brasem en rode poon

 geserveerd.

 

Lamsvlees wordt het meest gegeten, als de welbekende kebab, maar ook als kŲfte (gekruide vleesballetjes). Kip is iets minder populair, maar wordt smakelijk bereid met walnoten, knoflook en paprika en verwerkt in Circassische gerechten. Bij de gerechten worden gewoonlijk salades geserveerd en rijst (pilav), bereid met pijnappels, rozijnen en kruiden.

 

 

 

 

Links voor Turkije


  

 

http://www.corendon.nl/?sender=Google

http://turkije.pagina.nl/

http://turkije.beginthier.nl/

http://www.turkijeplaza.nl/index.php

http://www.turkije.starttips.com/

http://www.turkije.nu/

http://www.travelmarker.nl/bestemmingen/azie/turkije/reizen/reis.htm

http://www.turkije.2link.be/

http://www.djoser.nl/www/bestemming/index.php?bestemming=0014