De cheetah behoort tot de familie van de katachtigen. Er zijn 36 soorten (ons bekende) wilde katten op de wereld:

Nachtkat of Kodkot  - Gobikat - Borneokat - Pardellynx - Platkopkat - Afrikaanse Goudkat - Andeskat of Bergkat - Aziatische Goudkat - Bengaalse Tijgerkat - Canadese Lynx - Carcal of Woestijnlynx - Geoffroy kat - Cheetah of Jachtluipaard - Jaguar - Jaguarundi of Wezelkat - Leeuw - Lynx - Manoel - Margay - Marmerkat - Moeraskat - Nevelpanter - Ocelot - Pampakat of Colocolo - Panter of Luipaard - Poema - Rode Lynx of Bobkat - Roestkat - Serval - Sneeuwpanter - Tijger - Tijgerkat - Viskat - Wilde Kat - Zandkat of Woestijnkat - Zwartvoetkat. 

 

 

De naam

Het woord cheetah komt van het Hindoestaanse woord "chita" wat "de gevlekte" betekent. Er zijn 5 subsoorten cheetahs: 4 leven op het continent Afrika en 1 leeft in Afghanistan en Iran. Alle cheetahs worden door CITES aangemerkt als Vulnerable (kwetsbaar) terwijl de cheetah in Iran en Afghanistan wordt aangemerkt als Endangered (in gevarenzone). 

 

 

De Cheetah ten voeten uit

Het meest opvallende aan de cheetah zijn de markeringen die over zijn gezicht lopen, vanuit de ooghoeken naar beneden (de zogenaamde "traansporen”).  Deze lijnen beschermen zijn ogen tegen de zon wat handig is tijdens het jagen. Uiteraard is er ook een meer mythische verklaring voor dit verschijnsel.

 

 

Hoe de Cheetah aan haar traansporen komt

Op een dag liepen twee kinderen, Moffet en Elisabeth, door de bush van Afrika. In de verte zagen zij een waterkuil waar 3 grote katten aan het drinken waren. Omdat ze deze dieren goed wilden zien, probeerden ze dichterbij te komen. Maar, de grote katten zagen hen en vluchtten weg.

Elisabeth zei: “Moffet, zag je hoe snel die cheetahs renden. En hoe goed de vlekken op hun huid hen camoufleert in de dikke struiken?”

Moffet riep: “dat waren geen cheetahs, dat waren luipaarden. Je kunt maar beter ver uit hun buurt blijven want het zijn hele sterke en gevaarlijke dieren”.

Terug naar hun dorp bleven de twee bekvechten. Elisabeth was er namelijk van overtuigd dat de katten die ze gezien hadden cheetahs waren, terwijl Moffet volhield dat het luipaarden geweest waren. Omdat ze er zelf niet uitkwamen, besloten ze op bezoek te gaan bij het hoofd van het dorp. Wellicht dat die hen meer kon vertellen over cheetahs en luipaarden en de verschillen tussen de twee dieren.

 

Het hoofd van het dorp was een wijze man. Hij stelde de kinderen veel vragen over de dieren die ze gezien hadden. Elisabeth vertelde: “de lichamen van de 3 grote katten waren slank en ze hadden lange poten. Hun vel was lichtbruin met zwarte vlekken erop. Ze hadden kleine oren en op het moment dat ze ons zagen, renden ze hard weg. Ik heb nog nooit dieren zo snel zien wegrennen. Het was ook net alsof ze aan het huilen waren”.

“Huilen, ze huilden helemaal niet” riep Moffet.

Het hoofd van het dorp vroeg Elisabeth “waarom denk je dat ze huilden”?

Elisabeth antwoordde: “omdat er lange zwarte lijnen van hun ogen naar de mondhoek afliepen, dat zijn traansporen. Bovendien maakte ze een tjilpend geluid”.

Moffet was het eens met de beschrijving van Elisabeth over de dieren maar kon zich niet vinden in het huilen. Het hoofd van het dorp vertelde de kinderen dat de dieren die ze gezien hadden, inderdaad cheetahs waren. Elisabeth kon het niet laten en mompelde naar Moffet “ik zei het je toch”.

 

Het hoofd van het dorp vertelde verder: “de cheetah is één van de meest unieke roofdieren op de wereld. Duizenden jaren geleden zag je overal op de wereld cheetahs: in Europa, in Azië en natuurlijk in Afrika. Nu zijn er niet meer zoveel cheetahs. Mensen zijn vaak bang voor grote katten en schieten ze neer. En de cheetah heeft een mooi vel, velen zijn hierom vermoord”.

 

“Waar leven de meeste cheetahs nu” vroeg Elisabeth.

“Alleen nog in Afrika en nog enkele in Iran en Afghanistan. Namibië, een land in het zuidwesten van Afrika, wordt de hoofdstad van de cheetah genoemd. In dit land leven meer cheetahs dan in alle andere landen. Maar zelfs daar worden de aantallen minder en minder. Mensen en cheetahs leven vaak op hetzelfde land. Veel mensen willen hun land niet delen met de cheetah. Ze zijn bang dat de cheetah hun vee opeet en doden de dieren, zelfs als ze hun vee met rust laten” zei het hoofd van het dorp.

 

“Ik vraag mij af waarom een cheetah die lijnen op haar gezicht heeft en een leeuw bijvoorbeeld niet. En ook vraag ik mij af waarom een cheetah niet brult. Haar geluid lijkt inderdaad op tjilpen” zei Moffet. “Ze lijkt met dat geluid meer op een vogel dan op een kat” besloot Moffet.

“Ik zal jullie vertellen hoe de cheetah daaraan komt” zei het hoofd van het dorp. Heel lang geleden, toen de aarde ontstond, kwamen alle dieren samen op de savanne. De dieren hadden allen een verschillende vorm en verschillende kleuren. Toen de cheetah op de wereld kwam, strekte zij zich, net als alle andere dieren, eens goed uit, schudde haar benen en haalde diep adem.  De cheetah vond het heerlijk om te leven. Toen elk dier aan zijn vorm gewend was, begonnen ze, overeenkomstig hun vorm, te vliegen, te rennen, te lopen of te zwemmen. De cheetah begon te rennen – het bleek dat zij dit heel erg hard kon. 

De cheetah rende verder en harder, over de weidse vlakten. Ze bleef rennen en rennen maar er was niemand met wie ze kon praten en na een tijdje werd de cheetah eenzaam. Ze begon steeds vaker om zich heen te kijken, op zoek naar vrienden. Op een dag zag de cheetah heel erg in de verte, (een cheetah heeft namelijk hele goede ogen), enkele grote katten en zo snel ze kon rende ze naar hen toe. Eenmaal dichtbij begon 1 van de katten, die groter was dan de anderen, te brullen. Het harde geluid maakte de cheetah bang. Ze stond abrupt stil. De kat was een grote mannetjesleeuw en hij brulde naar de cheetah “wie ben je en wat kom je doen”.

 

De cheetah, die veel kleiner is dan de leeuw en die bovendien van nature wat verlegen is, zei: “ik ben alleen en heb overal gezocht naar vrienden van mijn soort”.

De leeuw brulde en gromde. “Wel, jij bent geen leeuw. Kijk eens naar je lichaam en poten, jij bent veel dunner dan wij. En kijk naar je voeten, je hebt klauwen zoals een hond. Jij kunt je klauwen niet intrekken zoals wij. Jij bent geen kat maar een hond. Dus kun je beter weggaan en op zoek gaan naar iemand van je eigen familie”.

De cheetah liet haar hoofd hangen, haar staart zakte naar de grond en ze sloop weg, een beetje ontmoedigd door deze ontmoeting. Ze vond grote katten helemaal niet vriendelijk. En dus ging ze verder, zoekend naar honden soortgenoten. Vele dagen gingen voorbij. Op een dag zag de cheetah een groep wilde honden, spelend in de zon. De cheetah rende er naar toe. De groep begon te blaffen. De cheetah stopte gelijk. “Wie ben je en wat wil je “ riep de leider van de groep.

 

De cheetah vertelde de honden over haar lange tocht en haar ontmoeting met de leeuwen. Dat deze haar vertelden dat ze geen kat maar een hond was. De groep honden begon te lachen en blaften naar haar “jij bent helemaal geen hond. Kijk naar je rare ronde hoofd en kleine oren. Dat lijkt meer op een kat. Ook je staart is lang als van een kat. Jij bent geen hond”. En de groep wilde honden jaagden de cheetah weg. Ze voelde zich erg eenzaam.

Na een tijdje ging de cheetah onder een boom liggen, ze voelde zich erg verdrietig. Niemand wilde vriendjes met haar zijn, iedereen was onaardig. Ze voelde zich zo eenzaam dat ze begon te huilen. Ze realiseerde zich niet dat er andere dieren in de buurt waren. Een giraffe was langzaam naar de cheetah toegelopen terwijl ze aan het huilen was. De giraffe vroeg haar “waarom ben je aan het huilen“?. De cheetah was erg verrast dat ze door de giraffe werd aangesproken. Ze keek hem aan en vertelde hem over haar ontmoeting met de leeuwen. Dat die haar vertelden dat ze geen kat was en toen over de ontmoeting met de wilde honden. Dat ze door hen weggejaagd was zeggende dat ze geen hond was.

 

“Ik heb hier zo lang zitten huilen, kijk eens naar mijn gezicht, de tranen hebben lijnen in mijn gezicht gebrand” snifte de cheetah.

Een vogel, die boven de boom vloog, zag de mooie cheetah en tjilpte. “Ik heb over het hele land gevlogen en jij cheetah, bent de meest mooie en unieke van alle katten die ik gezien heb”.

Het hoofd van het dorp besloot zijn verhaal.  “Sinds die dag heeft de cheetah lijnen over haar gezicht lopen die lijken op traansporen. En ze tjilpt als een vogel om aan te tonen dat ze trots is op het feit dat zij de meest unieke kat van allen is”.

 

Alles in het lichaam van de cheetah is gebouwd op snelheid. Zijn lichaam is slank, hij heeft een kleine kop met kleine oren in vergelijking met de rest van zijn lichaam en zijn benen zijn lang met niet intrekbare klauwen. Daardoor heeft de cheetah in scherpe bochten en bij hoge snelheid meer grip op de grond.

 

De cheetah heeft een zeer flexibele ruggengraat die hem in staat stelt ontzettend grote sprongen te maken. Op topsnelheid maakt de cheetah passen van 7 à 8 meter. Er raakt altijd maar maximaal 1 poot de grond en soms zelfs geen poot – de cheetah hangt dan als het ware in de lucht. Zijn staart gebruikt hij in zijn snelheid als een soort roer waardoor hij erg wendbaar is.

 

Door zijn flexibele ruggengraat kan de cheetah sprongen maken van wel 8 meter waardoor hij als een ware katapult naar voren gelanceerd wordt.....

Bovendien heeft de cheetah een groot hart en grote longen waardoor sneller bloed rondgepompt kan worden. Op die manier is hij verzekerd van voldoende zuurstof wat nodig is tijdens de krachtinspanning die hij moet plegen tijdens de jacht. Een cheetah kan zijn hoge snelheid van 100 km per uur echter maar enige seconden volhouden omdat anders zijn lichaam oververhit raakt. Zoals gezegd, eigenlijk is alles in het lichaam van de cheetah gebouwd op snelheid. Hiervoor moet hij ook enkele zaken opofferen. Omdat het belangrijk is dat een cheetah tijdens de jacht voldoende zuurstof binnenkrijgt, zijn de neusgaten vrij groot. Dit heeft als gevolg dat er minder ruimte overblijft voor zijn tanden. Grote tanden hebben lange wortels en daar is bij de cheetah simpelweg geen ruimte voor. Vandaar dat een cheetah, in vergelijking met bijvoorbeeld een leeuw, kleinere tanden heeft. De grote neusgaten zorgen er eveneens voor dat een cheetah snel op adem kan komen nadat hij een prooi gevangen heeft. Omdat zijn prooi vaak wordt weggekaapt door leeuwen of hyena's, moet hij snel eten en dus snel op adem komen. Zijn grote neusgaten helpen hem hierbij. Zelfs tijdens het dichtbijten van de luchtpijp van zijn prooi kan de cheetah door zijn neusgaten goed en vlug ademhalen, waardoor zijn lichaam snel tot rust kan komen na de geleverde topprestatie.  De vacht van de cheetah is kort en ruw, geelbruin en heeft ronde zwarte vlekken. Er zijn vele mythen te vinden over het ontstaan van deze vlekken (hoe de cheetah aan zijn vlekken komt).

 

 

Grommen en brullen

Doordat de cheetah een bepaald botje in zijn keel mist, kan hij niet echt grommen zoals een leeuw. Hij maakt meer een tjilpend geluid. Een cheetah kan ook sissen en spugen op het moment dat hij bang is. 

 

 

Cheetah Wetenswaardigheden                              

In het verleden werden cheetahs actief ingezet bij de jacht. Goed afgerichte cheetahs lijken op jachthonden. Zij zullen door hen gevangen prooi niet zelf eten maar geven die af aan hun baas. De meest gebruikelijke manier om te gaan jagen met een cheetah was om het dier geblinddoekt naar het jachtgebied te brengen en hem vrij te laten als het prooidier gesignaleerd was. Door zijn snelheid was de cheetah in staat het dier spoedig in te halen en buit te maken. Toch bracht deze wijze van jagen ook zijn ongemakken met zich mee, ondanks de zorgvuldige africhting. De prins van Wied, die aan het einde van de 19e eeuw door India reisde, vertelt enkele komische voorvallen, waaronder het verhaal van een jachtluipaard die was uitgezet om op een antilope te jagen. In plaats van de prooi, ging hij een hond achterna. Toen de hond zich omdraaide om zich te verdedigen, ging de cheetah op de vlucht. Dit schetst wel heel goed de natuur van de cheetah – hij is van nature niet agressief en is vrij gemakkelijk tam te maken.

 

Totale lengte (incl. staart): 175 – 220 cm

Gewicht: 34-53 kilo

Hoogte: 60-80 cm (de mannetjes zijn iets groter als de vrouwtjes)

Leeftijd: een cheetah in gevangenschap kan 12 jaar oud worden. Dit gegeven valt lager uit voor in het wild levende cheetahs

 

 

Fotogalerij