Meerminnen

 

Er bestaan 3 soorten meerminnen. Twee zijn half vrouw, half vis. De derde is half vrouw, half vogel. Gedrieën brengen ze hun lied ten gehore, de ene op trompet, de andere op harp en de derde met haar stem. En zo lieflijk is hun melodie dat niemand ze kan horen zonder naderbij te komen. En als zij de mannen in hun macht hebben, brengen ze hen in slaap. En als zij de mannen zien slapen, doden ze hen.

ze pakken mensen op hun zwakste punt, de schoonheid van het uiterlijke, het vergankelijke, op de lichamelijke lusten, de seks, de verleiding, de lichamelijke bevrediging. De meeste mannen/vrouwen vallen in deze valkuil, en laten zich verleiden.

 

 

Sirenen

 

Eerst kom je bij de Sirenen. Ze betoveren iedereen die zich in de buurt waagt. Wie argeloos nadert en hun stem hoort, keert niet behouden naar huis terug. Nooit meer lopen vrouw en kinderen hem stralend van vreugde tegemoet. De Sirenen zitten in een weide en betoveren met helder gezang. Het strand ligt vol verschrompelde beenderen van weggerotte mannen.

Wellicht geloofden mensen in de prehistorie al aan het bestaan van de Sirenen. De eerste literaire bron die rept over wezens die met hun onweerstaanbaar lied voorbijvarende naar een gewisse dood lokken, is de Odyssee van de Griekse dichter Homeros.

Bij de grieken zijn Sirenen nog vogels met een vrouwen hoofd. Naarmate de oudheid vordert, krijgen ze steeds meer menselijke trekken tot ze bij de romeinen gevleugelde vrouwen zijn.

 

 

Visserslatijn

 

Zijn Zeemeerminnen, die zo vaak voorkomen in de folklore en waar zeelieden al eeuwen over verhalen, alleen een mythe of zit er meer achter? Dr. Karl Shuker ging op zoek naar het volkje met vinnen.

Het komt regelmatig voor dat er in de netten van een vissersboot iets vreemds terechtkomt. Maar in 1833 kwamen zes vissers die voor de kust van Schotland voeren, nabij de Shetland eilanden, iets tegen wat volgens de wetenschap van toen en nu helemaal niet bestaan. Wat de mannen gevangen hielden was een wel zeer uitzonderlijk wezen, half mens, half vis; met andere woorden, ze hadden een zeemeermin gevangen.
 


De aandacht gevangen


Zoals de opvarenden zelf verklaarden, hadden ze hun opmerkelijke vangst drie uur aan boord kunnen houden nadat ze het uit hun netten hadden kunnen bevrijden. Ze zouden het wezen zorgvuldig hebben onderzocht en toen weer hebben teruggegeven aan de zee. Al die tijd liet het schepsel een klagerig geluid horen, zonder zich overigens tegen de vissers te verzetten. De schipper en één van de bemanningsleden zijn naderhand nog ondervraagd door een professor van de faculteit voor natuurlijke historie van de universiteit in Edinburgh. Beide mannen beweerden dat de "zeemeermin" ongeveer een meter lang was en dat het bovenlijf leek op dat van een normale vrouw, met grote, priemende borsten. Het gezicht, het voorhoofd en de nek waren kort zoals bij een aap, hoewel de mond en de lippen leken op die van de mens. Maar het meest bizarre aan het geheel was dat het onderlijf
van het schepsel volgens de vissers niet verschilde van dat van een vis, met een staart die aan het uiteinde twee vinnen had. Dit voorval wordt besproken in een boek van de zoöloog dr. Robert Hamilton, die als conclusie noteerde: "In dit geval was duidelijk geen sprake van een op hol geslagen verbeelding die zou zijn opgewekt door gezichtsbedrog, waardoor men onder bepaalde
omstandigheden een zeehond kan aanzien voor iets heel anders. De sceptici hebben ongelijk. Het is onmogelijk dat zes broodnuchtere vissers van de Shetland-eilanden het allemaal verkeerd hebben gezien." Dat er zeemeer-minnen worden waargenomen is een traditie die teruggaat tot op de oude Babyloniërs, die er een uitgestrekt pantheon van goden op nahielden waarin ook een godheid met een vissenstaart voorkwam. Maar terwijl de meeste mensen ervan uitgaan dat dergelijke wezens pure folklore zijn, zijn er wel opmerkelijke verslagen op schrift bewaard gebleven, afkomstig van nuchtere ingestelde, betrouwbare ooggetuigen, die in een andere richting lijken te wijzen. In de jaren dertig van de vorige eeuw heeft zich op het eiland Benbecula, een van de Hebriden, iets bijzonder merkwaardigs voorgedaan. Daar zou toen een zeemeermin zijn waargenomen door meerdere eiland-bewoners, onder wie een kind dat een steen pakte en het schepsel daar dodelijk mee trof. Een paar dagen later spoelde het kadaver aan en toen de plaatselijke diender dat onderzocht, vond hij dat dit genoeg menselijke
trekken vertoonde om het wezen een fatsoenlijke begrafenis waardig te achten. De "zeemeermin" werd daarop pal voor de kust begraven, in een heuse doodskist. De begrafenis werd bijgewoond door vele eilandbewoners, die ervan overtuigd waren dat het hier werkelijk om een zeemeermin betrof.
 


"Zeker" weten?


Een soortgelijk voorval deed zich voor op 5 januari 1900, toen Alexander Gunn, een Schotse landeigenaar die ter plaatse veel aanzien genoot, op ongeveer 5 kilometer ten zuidwesten van de baai van Sandwood, in de Schotse Hooglanden, langs het strand wandelde. Daarbij liep hij toen een vrouw tegen het lijf die op nog geen twee meter van hem vandaan op een rots uitgestrekt lag. Maar tot zijn verbazing ontdekte hij even later aan de andere kant van de rots een grote vissenstaart. Daaruit kon hij alleen maar concluderen dat hij te maken had met een heuse zeemeermin. Volgens de berichten staarden de twee elkaar een paar minuten verbijsterd aan- de zeemeermin was niet in staat om te vluchten omdat het laagtij was- tot de angst het won van de verbazing en Gunn het op een lopen zette. Vanaf die dag tot aan zijn dood in december 1644 is Gunn altijd heel stellig geweest
over wat hij gezien had: "Het was echt geen zeehond. Voor mijn part zeg je maar dat ik getikt ben, maar ik heb wel degelijk een zeemeermin gezien. En dat krijgt niemand uit mijn hoofd gepraat". Opvallend is wel dat vanuit dezelfde omgeving sindsdien nog een groot aantal van dit soort waarnemingen zijn gemeld.

Al deze verhalen vormen slechts een fractie van de verhalen die over de zeemeerminnen de ronde doen. Veel van deze waarnemingen zijn minstens zo gedetaileerd en afkomstig van al even respectabele ooggetuigen als in de hier gegeven voorbeelden. Dus wat hebben die nu eigenlijk gezien? Echte zeemeerminnen, met alles erop en eraan, of iets meer alledaags? Het is de gewoonte van een zoöloog om dergelijke berichten af te doen als een verkeerd uitgelegde waarnemingen en te verklaren dat het om zeehonden
of -koeien moet zijn gegaan. Natuurlijk is het zo dat die dieren allebei voor een deel hetzelfde uiterlijk hebben als een zeemeermin. Maar zeekoeien hebben een simpele, onmiskenbare lichaamsvorm die zelfs de meest kippige of laveloze matroos nooit zal aanzien voor een zeemeermin, zeker niet van dichtbij. Bovendien zijn er ook zeemeerminnen waargenomen buiten de tropische gebieden waar zeekoeien normaliter voorkomen.
 


De verkeerde?


Zeehonden zijn veel slanker en hebben ook grotere, sprekende ogen, waardoor ze veel meer weg hebben van een zeemeermin dan zeekoeien. Ook kunnen ze hoge, ietwat zangerig klinkende geluiden voortbrengen die lijken op het hypnotiserende gezang waarmee zeemeerminnen volgens de verhalen de matrozen het hoofd op hol brengen. Daar staat tegenover dat het een onbetwistbaar feit is dat zeelui een andere ooggetuigen die veel met de zee te maken hebben, te goed vertrouwd zijn met de beesten om ze aan te zien voor een zeemeermin. Tegen deze achtergrond bezien kan het heel moeilijk worden afgedaan als een vorm van visserslatijn.


Maar als zeemeerminnen werkelijk bestaan, wat zijn het dan precies voor wezens? Op die vraag werd in 1960 nieuw licht geworpen toen de Britse wetenschapper Sir Alister Hardy verklaarde dat de mens niet afstamde van tweebenige, op het land levende wezens, maar van aapachtige die in het water leefden. Omdat voor het bestaan van een dergelijke soort nooit bewijzen zijn gevonden, kreeg deze theorie in kringen van paleontologen weinig bijval. Maar schrijfster Elaine Morgan maakte zich sterk op het fenomeen toch van deze kant te benaderen. Zij heeft uitgebreid onderzoek gedaan en haar bevindingen gepubliceerd in onder meer haar bestseller The Aquatic Ape Hypothesis ("De wateraap - een hypothese"), die een schat aan anatomische , fysologische en gedragswetenschappelijke bewijzen bevat die de ideeën van professor Hardy lijken te ondersteunen. Het meest radicale en provocerende onderdeel van de theorie van de "wateraap" is wellicht nog de stelling dat er mogelijk een parallelle evolutie heeft plaatsgevonden. Zo
is wel gespeculeerd dat het goed denkbaar is dat de "wateraap" inderdaad heeft bestaan, maar dat er tegelijkertijd andere apen waren die op het land leven, waar uiteindelijk de mens zoals wij die kennen uit is voortgekomen.

De andere soort zou dan in zee zijn gebleven en zich daar hebben ontwikkeld, zonder ooit het water te verruilen met het droge. Het kan dan best zijn dat die soort nog steeds bestaat. Als het inderdaad zo ligt, hoeven we ons niet langer af te vragen of de zeemeerminnen echt bestaan. Dat neemt niet weg dat tot het moment dat een goed bewaard gebleven karkas of zelfs maar
een fossiel gevonden is en kan worden onderzocht kan worden, het eeuwenoude mysterie niet is opgelost.

 

 

Meerminnen en sirenen


Wanneer is er nu sprake van een Meermin en wanneer van de Sirenen?????? In feite staan ze beide aan gelijke voet, toch is er een verschil. De Sirenen, worden als Negatief beschouwd, om maar even uit het sprookje van de kleine zeemeermin van Disney een voorbeeld te nemen, daar is de heks met haar Octopus-pentakels de Sirenen, en Ariel zelf is dan de meermin, het positieve lieve en mooie meisje die niemand kwaad doet.

 

 

Sirena

 

Sirena was een mooi meisje dat leefde in de Spaanse stad Agana. Deze stad heeft vele natuurlijke waterbronnen en ligt nog geen 100 meter van de zee af. Sirena was dan ook hartstikke verslaafd aan zwemmen en liet geen kans onbenut om dat dan ook te doen.

Op een dag moest ze van haar moeder kokosnotenschillen gaan halen voor het maken van kolen. Sirena moest hiervoor een stukje lopen en kwam zo langs een mooie rivier. Ze kon de verleiding niet weerstaan en ging zwemmen. Ondertussen zat haar moeder maar thuis op haar te wachten. Ze raakte erg ongerust. Sirena had allang thuis moeten zijn en ging dus naar buiten om haar
te zoeken. Ze riep uren en uren om haar, maar kreeg geen gehoor.

Sirena's moeder begon ongeduldig te raken en riep " Aangezien Sirena zoveel van het water houdt en niets liever doet dan zwemmen mag ze van mij veranderen in een vis". Sirena's grootmoeder zei toen snel "Laat het deel wat aan mij behoord normaal blijven".

Sirena voelde zich tijdens het zwemmen zo heerlijk vrij en snel ontdekte ze dat ze voor de helft veranderd was in een vis. Ze bezat geen benen meer. Helaas voor de moeder, grootmoeder, familie en vrienden van haar is ze daarna nooit meer thuisgekomen. Haar moeder had ontzettend veel spijt van haar vloek en probeerde alles op alles te stellen om het ongedaan te maken, maar het mocht niet baten.

Huilend nam Sirena in stilte afscheid van haar familie en vrienden en vertrok naar open zee. Sinds haar verdwijning hebben vele zeelieden van over de hele wereld haar gezien. Een legende vertelt dat ze alleen gevangen kan worden door een net gemaakt van mensenharen.

 

 

 

Ook ik dacht dat het een legende was, een sprookje om kinderen in slaap te sussen. Niets is minder waar. Ze bestaan, zo waar ik hier diep in de nacht, in mijn woonboot, noch aan het schrijven ben. Dat het een zeemeermin was besefte ik eerst niet. Men moet nu ook niet denken dat ze altijd een visstaart hebben of op een harp spelen en van die typische blonde haren hebben om hun boezem te verstoppen. Nee, ze lijken niet op wat de meeste mensen zich wel kunnen voorstellen. Maar wie zal het navertellen? De zeilers die ooit in hun netten verstrikt raakten zal men niet zo gauw terugzien op zee of in een haven of in welke maritieme omgeving ook. Diegenen die het 'weten' wonen nu in een bos of in de bergen, om het even waar, als het maar ver genoeg is van de zwoele branding. Eenmaal was genoeg.

Het gebeurde midscheeps de Atlantische Oceaan, tijdens een donkere nacht zonder maan. Tussen de altocumuluswolken sprokkelden enkele sterren, met mondjesmaat, hun vale licht. De passaat blies bijna storm en de deining was behoorlijk; een indrukwekkend, beweeglijk berglandschap. De witte kruinen braken nu en dan af, om zich dan wanhopig in de diepte te storten als gewichtige spoken die van een torenschans gleden om dan tijdens hun val in ontelbare schuimstrepen te versnipperen. De boot werd regelmatig overspoeld. Ik schakelde mijn automatische piloot uit en stuurde zelf, om de brekers zoveel als mogelijk te ontlopen. Het was vermoeiend en ik kon mijn ogen niet langer open houden. Onverwachts, tussen twee paukenslagen in, hoorde ik een zachte, zangerige stem.
- Jean, mag ik mee?


Ik schrok mijzelf een potvis. Klaar wakker. Een zwartharig meisje had zich vastgeklampt aan de preekstoel en klom zonder schroom aan boord. Ze had een kaweetje aan, een jeans en... bergschoenen. Dus zeker niet de traditionele look van een.. je weet wel. Hoe kon ik nu 'neen' zeggen?
- Heu.. ja, kom er maar bij. Als bij toverslag was de zee rustig geworden. Ik niet. Hoe zou je zelf zijn? Wat daarna gebeurde was te schoon om waar te zijn, enkel virtuoze muziek zou het kunnen hebben verwoorden.
Na een magische nacht aten we met gouden lepeltjes van de zonsopgang. De schoten kreunden van geluk. De boot zeilde sierlijk, op volle gang... en zonder enige wind! Als ik daar nu over terugdenk, begrijp ik nog steeds niet waarom ik toen niets in vraag stelde. Dit kon toch niet?! Even voor de middag zaten we in de kajuit. Ik berekende mijn positie op de kaart, na een hoogte opname met de sextant; de gewone dagtaken van een oceaanzeiler. De zee babbelde gezellig tegen de scheepsromp. Het meisje rekte zich begeerlijk als een jonge kat, bekeek zichzelf in de spiegel, aarzelde even en zei:
- Ik moet terug.
- Waar?
- Naar de bergen.
- Maar.. dat waren geen bergen, dat was de hoge deining van de oceaan en..
 

Nog even sprak ik tegen een lege spiegel, met enkel het beeld van de open kajuitingang in het koude glas, toen mijn hart uiteindelijk begreep dat ze verdwenen was. Ik dook naar buiten en zag met ongelovige ogen dat het nacht was. Rondom de boot verhief zich een huizenhoge deining met sneeuwwitte toppen, en de enorme vloeibare massa torende onbeweeglijk!
Haar naam niet kennende schreeuwde ik ongeletterde klanken naar de sterren. Het antwoord liet niet op zich wachten en donderde zonder weerga uit de bergen. De wanhopige kreet had een lawine veroorzaakt.. Nee, nee, het waren golfkruinen, die door een uit het niets komende, huilende stormwind, afknapten en hellewaarts bruisten. Met een bittere appelsmaak op de tong en een vlammend zwaard in de rug, greep ik teneergeslagen naar de helmstok, en stuurde mijn scheepje door de onstuimige waterdalen.

Hoewel ik niets kan bewijzen en geen enkel spoor kan terugvinden van wat mij overkwam, kan ik jullie verzekeren...  Als u haar ooit zou ontmoeten, zeg haar...  Een precieze persoons- beschrijving heb ik niet. Enkel dat laatste beeld in de spiegel is in mijn fotografisch geheugen blijven hangen: een lieve, maar verlaten blik, die mijn hart doorboorde als een stiletto. Zeemeermin of bergnimf, wat maakt het uit? Ze was een spiegelbeeld van de werkelijkheid, een ongrijpbare droom voor de solozeiler.


Tekst en tekening
Jean Heylbroeck

 

 

De kleine zeemeermin

 
verhaal door Marij M. Sloothaak
tekeningen: Coos Storm

 

De kleine zeemeermin, met haar ogen zo blauw als de diepste zee...
De kleine zeemeermin leefde met haar zusjes in de diepe, diepe oceaan. Ze had een heerlijk leven. Toch was ze heel nieuwsgierig, naar de mensenwereld boven water. Naar de bloemen, de vogels. Op haar vijftiende verjaardag was het zover: ze mocht ze voor het eerst naar de schepen kijken. Vlakbij, in het maanlicht lag een groot schip. Elke keer als ze door de golven werd opgetild kon ze door het raam naar binnen kijken. Daar stond een jonge prins met grote zwarte ogen. Wat was hij mooi! En wat keek hij vriendelijk! Plots stak er een felle wind op. De golven botsten tegen het schip. De bemanning was in rep en roer. Het schip kraakte en kreunde. Even was het doodstil. Toen brak het schip in tweeen...

 

Snel bedacht ze, dat mensen niet onder water kunnen zwemmen. Met één slag van haar staart was ze bij hem. Ze pakte zijn hoofd en hield het op haar borst. Voorzichtig zwom ze naar de kust. Ze legt de jonge prins op het zilveren zandstrand. Wat is hij mooi....vlug kust ze zijn lippen, en wipt terug in het water. Vanaf deze tijd werd de eens zo vrolijke kleine zeermin heel treurig. Van alle waterbloemen zag ze de pracht niet meer. Vaak zwom ze terug naar het strand, zonder hem ooit te zien. Op een dag zwom ze kordaat naar de oude zeeheks. "Hihihihihiiii" krijste de zeeheks. Ik zie het al! "Verliefd!"
"Help me heks", zei de zeemeermin. "Nou.." gniffelde de heks, "ik kan wel een drankje voor je maken waarmee je staart verandert in benen. Maar elke keer als dan je loopt is het net of er tien spelden prikken in je voetjes!"
"Ik doe het!" zei de zeemeermin. "Wat kost het?" "Jij hebt de mooiste stem hier in zee, die wil ik hebben!" "Maar hoe kan ik dan zeggen dat ik van hem hou?", vroeg de zeemeermin radeloos. "Laat het hem voelen mijn kind!" gilt de heks. De kleine zeemeermin slikt het drankje op het strand. En zie, haar vinnen veranderden in benen! Van schrik valt ze flauw. Die ochtend maakte de prins een wandeling langs het strand. Hier, op deze plek was hij gevonden. Hij had geluk gehad. De golven hadden hem naar het strand gevoerd. Maar toch, waarom droomde hij dan elke nacht van ogen zo blauw als de zee? De prins zuchtte eens diep. Hij keek langs de branding. Hé! Er lag een meisje aan de vloedlijn. Snel liep hij naar haar toe. Gelukkig, ze leefde nog. Ze keek hem aan. Die ogen! Het waren de ogen uit zijn droom. Blauw als de zee...

"Wie ben je? Waar kom je vandaan?" Met een gebaar duidde ze hem dat ze niet kon praten. "Dat geeft niet", zei de prins. "Op jou heb ik lang genoeg gewacht. Jij wordt mijn vrouw." En zo gebeurde het. Op hun bruiloft liep de jonge bruid trots aan de arm van haar prins. 's Nachts zwaaide ze naar haar zeemeerminnenzusjes in de zee. Ze was gelukkig. En die speldenprikjes? Liefde overwint alles.

 

Plaatjes van zeemeerminnen

 

Zeemeermin Animaties